Χρήστος Τερζίδης: Την Ιστορία την γράφουν οι συγγραφείς

[ Συνέντευξη στον Πάνο Γιαννάκαινα ]

«Κουβαλάω την αλήθεια μου μέσα από τα κείμενά μου και, αν είναι δυνατή, αργά ή γρήγορα θα βρει τον δρόμο της προς περισσότερες ψυχές»

Ο Χρήστος Τερζίδης είναι περισσότερο γνωστός για την πολύχρονη επιτυχημένη πορεία του στο μουσικό μάνατζμεντ. Πολίτης του κόσμου, γεφυρώνει την απόσταση Αθήνας – Νέας Υόρκης με την εντατική του δραστηριότητα στα μουσικά δρώμενα -τα μοντέρνα ακούσματα δύο και πλέον δεκαετιών. Την «πένα» έπιασε το 2003,  με το βιβλίο Το χιπ-χοπ δεν σταματά. Το 2009 κυκλοφόρησε το βιβλίο του Και το τέλος πάντα κοντά από τις εκδόσεις Κέδρος. Ακολούθησε το Bright Nights, από τις εκδόσεις Introbooks (2011), και το 2014 κυκλοφόρησε, από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος, το Άδεια δωμάτια, υποψήφιο για δύο βραβεία στον διαγωνισμό του PUBLIC -ως καλύτερο μυθιστόρημα  της χρονιάς και του ποιο ερωτικού χαρακτήρα!Το Hip Hop δε σταματά

To Superior Books κατάφερε να του αποσπάσει λίγες κουβέντες, στην διάρκεια μιας φευγαλέας επίσκεψής του στην χώρα μας.

Πασίγνωστος και μη… εξαιρετέος στα καλλιτεχνικά δρώμενα της σύγχρονης μουσικής, ζείτε μεταξύ Νέας Υόρκης και Αθήνας. Πόσο εύκολο είναι να κάνει κανείς καριέρα σε δύο ηπείρους;

Είναι συναρπαστικό. Για κάποιους ακούγεται ακόμη και σαν ιδανικός τρόπος ζωής. Η αλήθεια είναι ότι για να λειτουργήσει μακροπρόθεσμα χρειάζεται πλήρης αφοσίωση και ξεκάθαρο βλέμμα στους εκάστοτε στόχους. Υπάρχει σωματική δοκιμασία, προκύπτουν προβλήματα ισορροπιών με τους κοντινούς ανθρώπους και είσαι μόνιμα με μία αίσθηση ότι ο χρόνος δεν είναι ποτέ αρκετός και τα προβλήματα δεν είναι ποτέ λυμένα. Εάν δεν είναι σαφές το όνειρο που κυνηγάς, δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποιος ο οποίος θα μπορούσε να αντέξει για μεγάλο διάστημα.

«Το βλέμμα μου στο μέλλον είναι αποκλειστικά στραμμένο στην συγγραφική κληρονομιά που θέλω να αφήσω»

Απ΄ όσο γνωρίζω, τα βιβλία σας εκδίδονται στην Ελλάδα -μια χώρα όπου η Αγορά παραμένει περιορισμένη, όχι μόνο από πληθυσμιακή άποψη αλλά και από την γενικότερα διαπιστωμένη αδιαφορία των ανθρώπων προς τα βιβλία. Ακόμη και το επίσημο κράτος αδιαφορεί προς τα εκδοτικά… Γιατί δεν αποτολμήσατε να γράψετε στην αγγλική, εφόσον (υποθέτω) έχετε τις κατάλληλες προσβάσεις σε μια Αγορά απείρως ευνοϊκότερη;

Και το τέλος πάντα κοντάΗ μητρική μου γλώσσα -άρα και η γλώσσα έκφρασής μου- είναι η ελληνική. Με ενδιαφέρει πρωτίστως να επιτύχω, ό,τι και να σημαίνει αυτό, στη χώρα μου. Με ενδιαφέρει η διεθνής Αγορά και δη και η αμερικανική, αλλά θεωρώ το ελληνικό περιβάλλον ως εφαλτήριό μου. Με ενδιαφέρει να εκφράσω τις αγωνίες και τα όνειρα ανθρώπων αυτού του τόπου και να δω σε δεύτερο χρόνο τι διείσδυση μπορούν να έχουν στον συναισθηματισμό των πολιτών του κόσμου. Δεν νιώθω ότι μπορώ να εκφραστώ απόλυτα στην αγγλική γλώσσα σε πρώτο χρόνο, αλλά μπορώ να επέμβω σε μία μετάφραση του κειμένου μου.

Δεν βλέπω την αμερικανική Αγορά ως ευνοϊκότερη. Κάποιοι θα την χαρακτήριζαν ίσως και πιο ανταγωνιστική ή με μεγαλύτερες απαιτήσεις. Κουβαλάω την αλήθεια μου μέσα από τα κείμενά μου και, αν είναι δυνατή, αργά ή γρήγορα θα βρει τον δρόμο της προς περισσότερες ψυχές.

Έχετε δηλώσει (και όλοι πιστεύω συμφωνούμε σε αυτό) πως δεν βιοπορίζεστε από την συγγραφική σας δραστηριότητα. Πόσο εύκολο είναι για κάποιον συγγραφέα να εξασφαλίσει μια άνετη διαβίωση στην Ελλάδα, σε σχέση με την Αμερική; Έχετε διαπιστώσει διαφορές στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η όλη διαδικασία (συγγραφή, έκδοση, promotion κ.λπ.) μεταξύ Ελλάδας και άλλων χωρών -κι αν ναι, ποιες είναι αυτές;

Αν και το έχω στην φύση μου, ως επαγγελματίας στον χώρο της μουσικής, σε ό,τι αφορά το βιβλίο προσπαθώ να είμαι όσο πιο αποστασιοποιημένος γίνεται. Με την έννοια ότι δεν με ενδιαφέρει ένα τελικό ίσον που θα βγάλω μετά από πράξεις με ένα χαρτί και ένα μολύβι. Η ενασχόλησή μου με το βιβλίο με έχει «πληρώσει» με πολλούς τρόπους και, αν αυτό μία μέρα μεταφρασθεί και με οικονομικούς όρους, καλώς να έρθει! Το βλέμμα μου στο μέλλον είναι αποκλειστικά στραμμένο στην συγγραφική κληρονομιά που θέλω να αφήσω.

Στα βιβλία σας διαπίστωσα μια πικρή τάση των «ηρώων» σας να οδηγούνται προς το… ανεπανόρθωτο. Εννοώ σε καταστάσεις μη αναστρέψιμες. Η «κάθαρση», η «επίγνωση» έρχεται πολύ αργά, όταν τίποτε δεν μπορεί πια να διορθωθεί. Ωστόσο, ο επίλογος κάθε φορά είναι κατάμεστος από μηνύματα αισιοδοξίας κι ελπίδας. Τι θεωρείτε εσείς ως ελπίδα του σύγχρονου ανθρώπου;Βright Nights

«Θα ξυπνήσουμε ένα πρωί από αυτό το μεθύσι και θα δούμε με τρόμο τι κακό έχουμε προκαλέσει»

Η ελπίδα δυστυχώς θα έρθει μέσα από πολύ πόνο και οδύνη. Ζούμε σε μία εποχή που μόνο το αίμα στους δρόμους δυστυχώς θα φέρει μία προσωρινή κάθαρση στο ανθρώπινο γένος. Ίσως αυτή είναι η φύση μας. Σαν να ζούμε σε μία εποχή απίστευτης βιαιότητας, σε ένα παραλήρημα όπου κάποιοι συνεχίζουν να προσπαθούν, με προσποιητή ψυχραιμία, να υπολογίσουν με κομπιουτεράκι στο χέρι πώς μεταφράζονται σε νούμερα τα δεινά των συνανθρώπων τους. Σαν να ήμαστε μεθυσμένοι. Θα ξυπνήσουμε ένα πρωί από αυτό το μεθύσι και θα δούμε με τρόμο τι κακό έχουμε προκαλέσει. Ίσως αυτό το πρωινό γεννηθεί μια νέα ιδεολογία. Ίσως αυτή να είναι η ελπίδα που ψάχνει ο σύγχρονος άνθρωπος. Ίσως και όχι…

Έχετε παραδεχθεί ότι συχνά η επικαιρότητα σας ωθεί σε νέες προσλαμβάνουσες που σαφώς αλλάζουν την συγγραφική σας ρότα και έμπνευση (ή, καλύτερα, ευαισθησία). Για παράδειγμα το τελευταίο σας βιβλίο με τίτλο Άδεια δωμάτια, που -μεταξύ άλλων-το αφιερώσατε στον αδικοχαμένο φίλο σας Αντρέα. Έχετε πάντως δηλώσει ότι γράφετε «βιωματικά» και ότι απλώς η επέμβασή σας αρκείται στην λογοτεχνική «κύλιση» του μύθου. Νιώθετε ότι θα μπορούσατε να γράψετε «ξεκομμένος» από πραγματικά ερεθίσματα;

Σε μελλοντικό χρόνο ενδεχομένως. Ίσως αν συμβεί αυτό να αρχίσω να ανασύρω από την μνήμη μου ξεχασμένα κομμάτια του εαυτού μου. Και πάλι όμως ο άξονας θα είναι οι προσωπικές μου εμπειρίες, οι αληθινές ιστορίες που άκουσα και αυτά που είδα στην πορεία της ζωής μου. Κατά καιρούς με γοητεύει η ιδέα τού να αποσυρθώ και να απομονωθώ από τον υπόλοιπο κόσμο, για να αφοσιωθώ αποκλειστικά στην γραφή. Υποθέτω όμως ότι για να λειτουργήσει αυτό θα πρέπει το συναισθηματικό μου «οπλοστάσιο» να είναι επαρκές.

Διαβάζοντας το βιβλίο σας διαπίστωσα μια σπάνια «οικονομία» στην αφήγηση, που συνήθως χαρακτηρίζει επιτυχημένους σκηνοθέτες! Ο μύθος κυλά αβίαστα, η γλώσσα είναι συνεπής προς το ήθος των πρωταγωνιστών και την συγκυρία που αυτοί βιώνουν, η «γεωμετρία» του βιβλίου δεν καταδυναστεύει τον αναγνώστη -εν ολίγοις διαβάζεται «αβασάνιστα», παρά την ψυχομετρική του διάθεση και τους έντονα «άβολους» συλλογισμούς. Είναι αποτέλεσμα σκληρής δουλειάς ή απλώς εκφραστική δεινότητα που εκπηγάζει από ένα -ενδεχομένως- ταλέντο σας;

Άδεια δωμάτιαΚάθε βιβλίο έχει διαφορετικούς χρόνους ζωής. Σε πρώτη φάση ζει μέσα στο μυαλό του συγγραφέα. Κατόπιν αποτυπώνεται στο πρωτόλειο κείμενο, σε μία διαδικασία που για μένα είναι πάντα επίπονη συναισθηματικά και σωματικά. Δουλεύω πάντοτε με σύμμαχο τον χρόνο στα κείμενά μου. Τα αφήνω και ωριμάζουν. Μέχρι να νιώσω ότι είναι έτοιμα να «πατήσουν στα πόδια τους».

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες φάσεις είναι το πώς αντιλαμβάνεται το κείμενο ο κάθε υποψιασμένος και συνεπής αναγνώστης. Η επικοινωνία μαζί τους είναι ζητούμενο για μένα και ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα διαδικασία. Μέσα από αυτή την διαδικασία και βλέποντας πόσο διαφορετικά αντιλαμβάνεται ο κάθε αναγνώστης το κείμενο, ανοίγονται νέα παράθυρα στο έργο. Άρα και στην ίδια μας την ψυχή.

Ο αναγνώστης περνάει σε ρόλο οδηγού σε ανεξερεύνητα κομμάτια τού εαυτού μας. Θα το χαρακτήριζα ως ένα είδος ερωτικού παιχνιδιού. Μπορούμε να μάθουμε πολλά από τους αναγνώστες μας. Και επειδή με ενδιαφέρει να μιλήσω και να προσεγγίσω με το έργο μου απλούς ανθρώπους, δεν επιθυμώ να κάνω τον λόγο μου πολύπλοκο λογοτεχνικά και πιο ακαδημαϊκό σε έκφραση. Εξάλλου ποτέ δεν ισχυρίστηκα ότι έχω την δυνατότητα να το κάνω. Το ύφος των βιβλίων μου είναι το ύφος μου στην καθημερινότητα.

«Δουλεύω πάντοτε με σύμμαχο τον χρόνο στα κείμενά μου»

Λέγεται συχνά πως ο δημιουργός, είτε συγγραφέας είτε ζωγράφος, μουσικός κ.λπ., οφείλει να εκφράσει αγωνιώδη ερωτήματα και προβληματισμούς της εποχής του. Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από πληρότητα τέτοιων εκφράσεων και «παγκοσμιοποιημένη» σκέψη, στον αιώνα της ταχύτατης διάδοσης της πληροφορίας αλλά και της οξύμωρης επιδερμικότητας και ελαφρότητας, σε μέρες που οι άνθρωποι περισσότερο δρουν παρά στοχάζονται ή αισθάνονται, πόσο χρήσιμοι τελικά είναι οι συγγραφείς; Πόσο αποτελεσματικά μπορούν να επικοινωνήσουν με τους εκατοντάδες αναγνώστες και τι όφελος θα είχαν αμφότεροι από αυτό;

Την Ιστορία συνεχίζουν και την γράφουν οι συγγραφείς. Θα προκύψουν οι νέοι Έλληνες συγγραφείς που θα αφήσουν το στίγμα τους στον χρόνο. Ένας νέος Καζαντζάκης, Καβάφης, Ελύτης, Καββαδίας, θα προκύψει μέσα από αυτά τα μαύρα χρόνια και τον πόνο που βιώνουμε. Αυτή την στιγμή δεν φταίει η εποχή για την έλλειψη συγγραφέων που μπορούν να επηρεάσουν τις μάζες και με αυτό τον τρόπο να επέμβουν στην πορεία της ανθρωπότητας. Φταίνε οι ίδιοι οι συγγραφείς. Και το δεδομένο που πιστεύουμε, ότι δεν μπορούμε να φτάσουμε στο μεγαλείο αυτών των Ελλήνων γιγάντων. Αυτό δεν χαρίζεται βέβαια. Κερδίζεται με σκληρή δουλειά, αφοσίωση και αυτοθυσία. Το περιβάλλον όμως το οποίο εμπνέει μας έχει χαριστεί.Χρήστος Τερζίδης

Σε παλαιότερη συνέντευξη είχατε πει πως «οι καλλιτέχνες κάνουν τους μάνατζερ, όχι το αντίστροφο». Θα μπορούσατε να ισχυριστείτε κάτι ανάλογο για τους συγγραφείς; Ότι οι αναγνώστες -ας πούμε- κάνουν τον συγγραφέα; Έχετε ικανοποιητική «επαφή» με τους αναγνώστες σας και με ποιο τρόπο;

Ένα μεγάλο κομμάτι της απάντησης το έδωσα παραπάνω. Οπωσδήποτε όταν ένα κομμάτι του αναγνωστικού κοινού «συσπειρωθεί» γύρω από έναν συγγραφέα, αυτό σημαίνει ότι το έργο του έχει καταφέρει να εκφράσει πολύ σημαντικά πράγματα γι΄ αυτούς. Αυτό δημιουργεί μια δυναμική η οποία δεν είναι αμελητέα.

Για να επανέλθουμε στο τελευταίο σας πόνημα, τα δύο αδέλφια -ο δυναμικός Μάνος, που αποτολμά ένα νέο ξεκίνημα στην Νέα Υόρκη, εγκαταλείποντας μια λαμπρή καριέρα στην Ελλάδα, και ο ευαίσθητος και φαινομενικά «ατελής» Τίμος, που διάγει μεν έναν άκρως προβληματικό βίο στην αφάνεια, αλλά τελικά αποδεικνύεται ασυγκράτητα δυνατός και «θυσιάζεται» για τον συνάθρωπο- έρχονται σε μια σύγκρουση σχεδόν από τα πρώτα του βήματα στην ζωή, σε μια αντιπαράθεση που, όπως αποδεικνύεται, δεν έχει ουσιαστικά ερείσματα. Τι ήταν αυτό που επέβαλε στα δύο αδέλφια την μεταξύ τους «απόσταση»;

Δεν είναι μία πρωτότυπη σύγκρουση. Περισσότερο θα την χαρακτήριζα ως αναπαραγωγή αρχετύπων. Στην περίπτωσή μας ίσως μπορώ να σκεφτώ τους μύθους Κάιν και Άβελ και την χριστιανική διδαχή του μύθου του απολωλότος αδελφού. Ίσως η γενεσιουργός αιτία της σύγκρουσης – απόστασης είναι η ορμή τού ενός αδελφού, η οποία δεν είναι ακόμη ώριμη ή δεν έχει βρει το κατάλληλο περιβάλλον για να εκφραστεί -και γι΄ αυτόν τον λόγο πρέπει να βρεθεί κάποιος υπαίτιος. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, ο μεγάλος του αδελφός. Εξάλλου μην ξεχνάμε ότι πρόκειται για δύο αγόρια. Το ένστικτο κάθε αρσενικού είναι να κυριαρχήσει στο περιβάλλον του.

Και οι δυο μας, ηλικιακά, ανήκουμε σε μια «άλλη» γενιά. Τι θα κρατούσατε από αυτήν και τι θα θέλατε να είχατε από αυτό που οι κατοπινές γενιές βίωσαν (και βιώνουν);

Χρήστος ΤερζίδηςΠάντοτε ένιωθα άνετα με την ηλικία μου, είτε ήμουν παιδί, έφηβος ή όσο μεγάλωνα, και πάντα ζούσα -και ζω ακόμη- την κάθε εποχή. Νιώθω απόλυτα προσαρμοσμένος σε αυτή την εποχή της ψηφιακής ταχύτητας και δεν συνηθίζω να αναπολώ τα «καλά» χρόνια. Χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι δεν έχω μνήμες. Σαφώς και η κάθε γενιά έχει τα χαρακτηριστικά της, αλλά για μένα αντιλαμβάνομαι την πορεία μου μέσα στον χρόνο ως συνεχή και συνεπή προς τους ακρογωνιαίους λίθους των πιστεύω μου. Και αυτά δεν νομίζω ότι είναι χαρακτηριστικά κάποιας συγκεκριμένης γενιάς, αλλά περισσότερο των ανήσυχων ανθρώπων.

Στην εποχή μας, συχνά γίνεται σύγχυση μεταξύ αντίδρασης και επανάστασης των νέων. Σε μότο στην σελίδα σας στο Facebook γράφετε: «Waiting for the real revolution». Τι θεωρείτε εσείς ως «πραγματική επανάσταση» και τι προσμένετε από αυτήν;

Την πραγματική επανάσταση θεωρώ ότι θα φέρει η γέννηση μίας νέας ανθρωπιστικής ιδεολογίας. Αυτό είναι το μεγαλύτερο παγκόσμιο πρόβλημα. Η έλλειψη μίας νέας ιδεολογίας που θα επικεντρώνεται στην απάντηση των βασικών ανθρώπινων ζητημάτων, όπως αυτά έχουν διαμορφωθεί λόγω της εξέλιξης του ανθρώπινου γένους και της τεχνολογίας που συμβαδίζει μαζί του. Μιας ιδεολογίας που θα πολεμηθεί αρχικά, αλλά τελικώς θα νικήσει και θα κυριαρχήσει οδηγώντας την ανθρωπότητα σε μια νέα, ίσως καλύτερη, εποχή.

Ποιο κατά την άποψή σας είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα της Ελλάδας, που την οδήγησε στην δεινή σημερινή κατάσταση; Αναφέρετε παρακαλώ τρία σημαντικά πράγματα που θα θέλατε να αλλάξετε, αν είχατε την εξουσιοδότηση να το κάνετε.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα της Ελλάδος είναι αυτό που υπήρχε ήδη από την γέννηση του νεοελληνικού κράτους – περίπου διακόσια χρόνια πριν. Ήμαστε ένα μικρό αδύναμο έθνος, με προσωπική έλλειψη εθνικής ευθύνης και με σύγχυση για την πραγματική μας ταυτότητα, ενώ ταυτόχρονα ήμαστε υπό την μόνιμη επιρροή και κατεύθυνση αυτών που μπορούν να μας «αγοράσουν». Και οι οποίοι βέβαια στο βάθος του χρόνου μόνο για το καλό της χώρας μας δεν ενδιαφέρονται.

Αν είχα την εξουσιοδότηση θα απαγόρευα την χρήση κινητών σε μέσα μαζικής μεταφοράς, θα επέβαλα πρόστιμο σε όσους βαδίζουν με ανοιχτές ομπρέλες κάτω από υπόστεγα όταν βρέχει και θα αφαιρούσα τα ασφαλιστικά δικαιώματα υγείας των καπνιστών.Χρήστος Τερζίδης

«Την πραγματική επανάσταση θεωρώ ότι θα φέρει η γέννηση μίας νέας ανθρωπιστικής ιδεολογίας»

Περισσότερο γράφετε ή διαβάζετε; Ποιοι οι αγαπημένοι σας συγγραφείς και ποιο θέμα θα επιθυμούσατε να πραγματευτείτε αλλά ποτέ δεν θα το τολμούσατε;

Κρατάω μία ισορροπία. Υπάρχουν περίοδοι που διαβάζω ελάχιστα και μεγάλα διαστήματα που δεν γράφω τίποτα. Συμπεριφέρομαι βάσει των αναγκών που νιώθω και όχι λόγω κάποιου προγράμματος. Έχω μεγαλώσει και ανδρωθεί με Καζαντζάκη, μπίτνικς και Χέμινγουεϊ. Μου αρέσει ο Μπρετ Ίστον Έλις και ο Τζέιμς Ελρόι.

Μιλήστε μας για τα μελλοντικά σας σχέδια, όσον αφορά την συγγραφική σας δραστηριότητα. Τι περιμένουμε στο άμεσο μέλλον;

Έχω ολοκληρώσει την πρώτη γραφή του νέου μου μυθιστορήματος. Θα το χαρακτήριζα ως ένα σκοτεινό, ψυχολογικό, αστυνομικό θρίλερ. Δεν γνωρίζω τον χρόνο της τελικής του έκδοσης, καθώς θέλω να περάσω αρκετό χρόνο ξαναδιαβάζοντάς το και δουλεύοντάς το.

Εκδοτικός Οίκος

Διαβάστε επίσης...

Please wait...

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε για όλα τα νέα του βιβλίου κατευθείαν στο e-mail σας. Εγγραφείτε τώρα!