Στέλιος Στυλιανού: Εκφράζω πάντα το αιώνιο ελληνικό παράπονο

[ συνέντευξη στον Πάνο Γιαννάκαινα ]

Θεατράνθρωπος, κινηματογραφιστής, σκηνοθέτης, συγγραφέας. Μα πάνω απ΄ όλα μαχητής! Ο Στέλιος Στυλιανού δεν χρειάζεται συστάσεις, όσοι τον έχουν διαβάσει γνωρίζουν… Η συνέντευξη που παραχώρησε στο Superior Books αφορά στην διαδρομή του με την γραφίδα ανά χείρας.

Σε όλη σας την διαδρομή ως συγγραφέας αναδεικνύετε την γυναίκα χαρίζοντάς της ρόλο πρωταγωνιστικό: Είναι αυτή που δοκιμάζεται, αυτή που «ματώνει» αλλά και που στο τέλος επανέρχεται στον «θρόνο» που της αξίζει. Πάνω απ΄ όλα και μέσα σε όλους, αυτή είναι που μάχεται. Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος της στο ιστορικό γίγνεσθαι και τι σημαίνει για τον Στέλιο Στυλιανού η σύγχρονη γυναίκα;Στέλιος Στυλιανού

Είναι αλήθεια πως σε όλα μου τα μυθιστορήματα αναδεικνύεται σε ρόλο πρωταγωνιστικό η γυναίκα κι αυτό οφείλεται στο ότι είμαι λάτρης της γυναίκας σε όλα της τα επίπεδα.

Η γυναίκα για μένα είναι το Α και το Ω στη ζωή μας. Είναι η μάνα, η σύζυγος, η σύντροφος. Είναι η μάνα γη που δημιουργεί, είναι το απόλυτο ον που -θέλουμε δεν θέλουμε- διαφεντεύει το είναι μας. Η γυναίκα λατρεύτηκε από αρχαιοτάτων χρόνων ιδιαίτερα στην ελληνική μυθολογία – θρησκεία σε όλα της τα επίπεδα. Ως μάνα Γαία, ως Ήρα – μητέρα Θεών και ανθρώπων, ως Αθηνά – Θεά Σοφίας, ως Αφροδίτη – Θεά του κάλλους, ως Άρτεμις – Θεά κυνηγός, ως Δήμητηρ (Δήμητρα) – Θεά μητέρα των γεννημάτων της γης και τόσες άλλες. Η γυναίκα συναντιέται σε όλες της αρχαίες μυθολογίες και θρησκείες όλων των λαών και, τέλος, και στην Βίβλο και την χριστιανική θρησκεία, όπως η Εύα και η Μαρία Θεομήτωρ Παναγία…

Θα μπορούσα να πω κι άλλα πολλά για την γυναίκα και τη σημασία της ύπαρξής της στην ιστορία και τη ζωή μας, αλλά θα χρειαστούν τόμοι ολόκληροι. Ας περιοριστώ λοιπόν να δηλώσω ότι η σημασία της γυναίκας και ιδιαίτερα της σύγχρονης γυναίκας είναι το παν!

Δηλώνετε με υπερηφάνεια «Ελληνοκύπριος». Η γραφή σας στέκεται επάξια στο «σταυροδρόμι» Ανατολής και Δύσης, προτιμάτε όμως πάντα να «ντύνετε» τους μύθους σας με μιαν απαράμιλλη ιστορικότητα ανάμεικτη με τον πόνο για την πρώτη πατρίδα σας, την Κύπρο. Πόσο σας επηρέασε αυτή η «απόσταση» από την ιδιαίτερη πατρίδα σας στην επιλογή των θεμάτων που πραγματεύεστε;

Αννέ σημαίνει μάναΓεννήθηκα κει μεγάλωσα στη Κύπρο. Έτσι λοιπόν δηλώνω πάντα Ελληνοκύπριος με υπερηφάνεια, για να αντιληφθεί ο κάθε κακοπροαίρετος ότι η Κύπρος από αρχαιοτάτων χρόνων είναι ελληνική και θα παραμείνει ελληνική. Η γραφή μου οπωσδήποτε σε δύο μυθιστορήματά μου, Αννέ σημαίνει μάνα και Το όνειρο της Αννέ, στέκονται στην ιστορικότητα της πολύπαθης Κύπρου, ως σταυροδρόμι Ανατολής και Δύσης, όπως και στο τελευταίο μου μυθιστόρημα, Μιχριμπάν η νεράιδα της Σμύρνης, στη χαμένη πατρίδα, την Ιωνία, όπου παραθέτω συνταρακτικά ντοκουμέντα μέσα από τον πόνο μου για τις χαμένες μας πατρίδες.

Ο άξονας της θεματολογίας των βιβλίων σας παραμένει επίμονα ελληνοκεντρικός. Μεγάλα γεγονότα, μεγάλες στιγμές του έθνους μας, του λαού μας… Τι σας πονάει περισσότερο, βλέποντας την σημερινή δεινή θέση των Ελλήνων -και των Κυπρίων ασφαλώς- μέσα από το πρίσμα της οικονομικής κρίσης; Πόσο αισιόδοξος είστε για το μέλλον;Το όνειρο της Αννέ

Οπωσδήποτε ο άξονας θεματολογίας των μυθιστορημάτων μου, όχι όλων βέβαια, παραμένει ελληνοκεντρικός. Πολύ θα ήθελα να γράφω Ιστορία, αλλά δυστυχώς δεν είμαι ιστορικός. Έτσι, πάντα μέσα από μια ερωτική ιστορία, τοποθετώ τους ήρωές μου μέσα στον ελληνικό χώρο, σε συγκεκριμένη εποχή, όπου παράλληλα βιώνουν την πολιτικοοικονομική κατάσταση της εποχής.

Θα πρέπει να παραδεχθώ βέβαια την ανάγκη μου να εκφραστώ για τα κοινά που με απασχολούν, όμως δεν είμαι πολιτικός και δεν μου πάει το “μπαλκόνι” -γι’ αυτό κι εκφράζω όλα μου τα συναισθήματα μέσα από τα ερωτικά, κατά βάσιν, μυθιστορήματά μου, εκφράζοντας πάντα το “αιώνιο ελληνικό παράπονο”, αυτό που με πονάει ως Έλληνα, ιδιαίτερα σήμερα που και η Ελλάδα και η Κύπρος βρίσκονται στη πλέον δεινή θέση…. Θα ήθελα πάρα πολύ να είχα μια λύση και να την παραθέσω -όμως, εκτός του ότι δεν είμαι το αρμόδιο πρόσωπο, δεν έχω πια καμιά αισιοδοξία για το μέλλον κι αφήνομαι στην κρίση του Παντοδύναμου…

Διαβάζοντας τα βιβλία σας, παρατήρησα ότι η εξιστόρηση και οι διάλογοι διαπνέονται από ένα πειθαρχημένο πνεύμα, τόσο ως προς την χρονική παράθεση όσο και ως προς την προαγωγή του «μύθου». Κι αυτό είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα της γραφής σας, ενυπάρχει και στα επτά βιβλία σας. Να το αποδώσουμε στην ιδιότητά σας του σκηνοθέτη;

Είναι αλήθεια ότι χρησιμοποιώ πολύ τους διαλόγους στα μυθιστορήματά μου προσπαθώντας να δώσω στον αναγνώστη να αντιληφθεί την ποιότητα και τον χαρακτήρα τού κάθε ήρωα, πολύ πιο εύκολα από το να διαβάζει ολόκληρα κουραστικά και φλύαρα κατεβατά ανάλυσης χαρακτήρων. Εξ άλλου “εν αρχή ην ο λόγος” κι αυτό το έχω ως αρχή μου μια και είμαι στο επάγγελμα σκηνοθέτης, οπότε, ως σκηνοθέτης, επηρεασμένος από το επάγγελμά μου χρησιμοποιώ τον διάλογο μέσα από την θεατρική μου σπουδή, και την εικόνα από την κινηματογραφική μου. Καλό ή κακό αυτό, το κρίνει μόνο ο αναγνώστης…

Μια ερώτηση που πάντα μου αρέσει να θέτω στους συγγραφείς είναι: Για ποιο θέμα αισθάνεστε ότι δεν θα μπορούσατε να γράψετε επιτυχώς;

Δεν ξέρω για ποιο θέμα δεν θα μπορούσα να γράψω με επιτυχία, γιατί δεν δοκίμασα κάτι άλλο. Πιστεύω όμως, από ό,τι ακούω από τους αναγνώστες, ότι τα πάω καλά στο σενάριο, τα θεατρικά κείμενα και τα μυθιστορήματα. Στο μέλλον δεν ξέρω βέβαια τι άλλο θα μου προκύψει…

Είσαι γυναίκα είσαι γηΠοια τα νεανικά και ποια τα σημερινά αναγνώσματα που σας συνεπήραν ή σας επηρέασαν στην γραφή σας;

Από μικρός διάβαζα κλασσικά εικονογραφημένα τα οποία με επηρέασαν σημαντικά και εμπλούτισαν τις γνώσεις μου. Μεγαλώνοντας και μέχρι τώρα μελετώ τους αρχαίους κλασικούς, μελετώ Θέατρο και ποίηση. Οφείλω βέβαια να παραδεχθώ πως το να τολμήσω να γράψω βιβλία το χρωστώ στην ώθηση του φίλου, αείμνηστου ποιητή μας, Τάσου Λειβαδίτη -και δεν κρύβω πως είμαι σφόδρα επηρεασμένος από τους δυο κατ΄ εμέ σημαντικότερους νεοέλληνες ποιητές μας: Τον Τάσο Λειβαδίτη και τον Έκτωρα Κακναβάτο.

Τελευταία παρατηρείται μια έξαρση νεοεμφανιζόμενων συγγραφέων. Τι θα συμβουλεύατε έναν που κάνει το ντεμπούτο του στον χώρο του βιβλίου;

Πραγματικά, τελευταία παρατηρώ μια έξαρση νέων συγγραφέων κι αυτό αποδεικνύει το ανήσυχο ελληνικό πνεύμα. Δεν είμαι βέβαια αρμόδιος για να δώσω συμβουλές, όμως, επειδή μια πλειονότητα ανθρώπων σπεύδουν να γράψουν πιστεύοντας ότι θα κερδίσουν χρήμα και δόξα, θα έλεγα ότι είναι καλύτερα να το… ξεχάσουν! Ας γράψουν μόνο εκείνοι που έχουν κάτι να πουν στους συνανθρώπους τους, χωρίς την ελπίδα της δόξας και του χρηματικού κέρδους -κάτι που ασφαλώς είναι ουτοπία.

Πώς επιλέγετε και στην συνέχεια «χτίζετε» τον χαρακτήρα των ηρωίδων στα μυθιστορήματά σας; Θα αλλάζατε κάτι, ας πούμε, στην μεγαλόκαρδη και υπομονετική Ευρυδίκη τού «Είσαι γυναίκα είσαι γη» ή στην μαχητική Σιμόνη τού «Για ποιον είναι τα δάκρυα, Σιμόνη;»;

Θα έλεγα πως εγώ γράφω πολύ διαφορετικά από πολλούς καλούς κι εκλεκτούς συναδέλφους. Για να γράψω, θα πρέπει ένα γεγονός, έστω και ασήμαντο, να με κεντρίσει. Δεν γράφω ποτέ περίληψη. Γράφω δίχως να γνωρίζω το τέλος κι αφήνομαι να με οδηγήσουν οι ήρωές μου στη πορεία της ιστορίας. Ίσως και γι΄ αυτό ποτέ δεν θα άλλαζα τίποτα από τον χαρακτήρα που μου προκύπτει μέσα από την ροή της γραφής μου σε κανέναν ήρωά μου.Για ποιον είναι τα δάκρυα, Σιμόνη;

Στο «Το όνειρο της Αννέ» είναι ξεκάθαρος ο καημός σας για τα τραγικά γεγονότα της Κύπρου -ωστόσο εύκολα κανείς αντιλαμβάνεται ότι η θεώρησή σας είναι μεγαλόψυχη και ανεκτική προς αυτούς που προξένησαν πόνο στους συμπατριώτες σας. Είναι αθώοι οι λαοί και απλώς πέφτουν θύματα της πολιτικής των κυβερνήσεών τους ή έχουν κι αυτοί κάποιο κομμάτι από την συνολική ευθύνη;

Στα βιβλία μου πράγματι είναι έκδηλος ο πόνος και ξεκάθαρος ο καημός μου για το δράμα τής Κύπρου, αλλά και για τη σφαγή και τον ξεριζωμό των λαών. Πολέμησα τότε στην εισβολή τού 1974 στη Κύπρο, κι έγραψα βιωματικά. Έμαθα όμως από τον πατέρα μου να εκτιμώ την ανδρεία και τον πατριωτισμό, την ηθική και την παλικαριά τού εχθρού μου. Έμαθα στη ζωή μου να είμαι μεγαλόψυχος και να συγχωρώ. Δεν θα μπορούσα ποτέ να γράψω με μίσος και να μην είμαι αντικειμενικός στα γεγονότα. Γι’ αυτό και αναφέρομαι πάντα στο δράμα των λαών και όχι μόνο του δικού μου λαού. Αναγνωρίζω το δράμα και των Ελληνοκυπρίων αλλά και των Τουρκοκυπρίων και συμπάσχω. Αναγνωρίζω το δράμα εκείνης της επαίσχυντης ανταλλαγής πληθυσμών, τότε, πριν και μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, και διερωτώμαι πάντα: Με ποιο δικαίωμα οι πολιτικοί μάχονται επί χάρτου και δημιουργούν πληθυσμούς προσφύγων; Ποιος Θεός τους δίνει το δικαίωμα να ξεκληρίζουν πληθυσμούς; Αλήθεια, σε τι τους φταίνε οι λαοί;

Αυτά τα ερωτήματα έχω πάντα στο μυαλό μου. Οι λαοί μπορεί να είναι κοπάδι από άκακα αρνιά ή κοπάδι από λυσασμένους λύκους όταν οι ξεδιάντροποι πολιτικοί τούς ωθούν σε διαμάχες και πολέμους προς το συμφέρον αυτών και των πατρόνων τους… Έτσι καταλήγω στο ότι οι λαοί δεν ευθύνονται για την κατάντια τους. Την ευθύνη φέρουν οι ξεδιάντροποι πράκτορες ξένων δυνάμεων και συμφερόντων πολιτικοί και κυβερνήσεις!

Γιατί η Αννέ «επέστρεψε» σ΄ένα άλλο βιβλίο, το «Αννέ σημαίνει μάνα»; Τι δεν πρόλαβε… να πει στο προηγούμενο;

Πολλοί με ρωτούν για αυτό. Η πραγματικότητα είναι ότι ήταν απαίτηση χιλιάδων αναγνωστών που πίεζαν, φορτικά μπορώ να πω, να μάθουν τι απέγιναν οι ήρωες του βιβλίου μετά την εισβολή και τον πόλεμο. Έτσι λοιπόν προέκυψε το Το όνειρο της Αννέ ως συνέχεια τού Αννέ σημαίνει μάνα: Προς τέρψιν της περιέργειας των χιλιάδων αγαπημένων μου αναγνωστών που έτσι κι αλλιώς δεν θα μπορούσα με τίποτα να τους χαλάσω το χατίρι!

Ο άνεμος του πάθουςΣτο «Ο άνεμος του πάθους» η ιστορία της Ιωάννας είναι αληθινή. Από πού οπλίζεται η ηρωίδα για να αντέξει τόσα αλλεπάλληλα χτυπήματα της μοίρας; Ποια αρετή θαυμάζετε περισσότερο στις γυναίκες;

Στο βιβλίο μου Ο άνεμος του πάθους, που πραγματικά είναι μια πραγματική ιστορία (με μυθιστορικές βέβαια προεκτάσεις), η αληθινή ιστορία γράφτηκε όχι όπως έχει διαδραματιστεί ακριβώς, αλλά όπως εγώ θα ήθελα να διαδραματιστεί. Απ΄ ό,τι φάνηκε, αυτό ήταν και η μεγάλη επιτυχία του βιβλίου. Στην ιστορία της Ιωάννας θέλησα, μετά τα τόσα χτυπήματα της μοίρας, να δώσω σε μια μια δυστυχισμένη γυναίκας τη δύναμη που δεν είχε στη πραγματικότητα για ν΄ αντέξει -μυθιστορηματικά- τα αλλεπάλληλα χτυπήματα της μοίρας. Κι ακόμα ήθελα να δώσω στην Ιωάννα όλα τα ελαττώματα και όλα τα προτερήματα της γυναίκας…

Στο ερώτημά σας, ποια αρετή θαυμάζω στις γυναίκες, θα φανώ μάλλον αιρετικός και πιθανόν να σας ξαφνιάσω: Η κυριότερη αρετή της γυναίκας είναι η δυναμική αντιμετώπιση της ανδροκρατίας! Εγώ βλέπω σε όλα της τα ελαττώματα μια ακόμη αρετή…

Στο πιο πρόσφατο βιβλίο σας, το «Μιχριμπάν, η νεράιδα της Σμύρνης», η ηρωίδα διδάσκεται από την ζωή και τους ανθρώπους με τον σκληρότερο τρόπο. Σε καμμία στιγμή όμως δεν χάνει την εσωτερική της «αθωότητα», την αγΜιχριμπάν: Η νεράιδα της Σμύρνηςνότητα της ψυχής. Μετά από 20 χρόνια επιστρέφει στην Σμύρνη, έχοντας ζήσει σε «παράδεισο» και «κόλαση». Αγωνίστηκε και νίκησε ή κάτι απώλεσε, τελικά, από αυτό το «ταξίδι»;

Η Μύριαμ που γίνεται Μιχριμπάν είναι για μένα το μέσον να αναφερθώ στις ιστορικές αλήθειες εκείνης της εποχής. Όσο για την ίδια τη Μιχριμπάν, πιστεύω ότι κατάφερα να προσδώσω τον χαρακτήρα που ήθελα για να δοξάσω για ακόμα μια φορά τη γυναίκα… Ό,τι κι αν έκανε στη ζωή της η Μιχριμπάν, όσο κι αν κυλίστηκε στο βούρκο της αμαρτίας, ποτέ δεν έχασε την αθωότητά της, αφού στη κάθε γυναικεία ψυχή ενυπάρχουν και η Λίλιθ και η Εύα και η Παναγία. Ήθελα πάντα να δώσω σ΄εκείνο το ωραίο πλάσμα το απίστευτο που ορίζει την γυναίκα. Όσο για την επιστροφή της στη Σμύρνη, αφού έζησε και παράδεισο και κόλαση, δυστυχία και ευτυχία, πτώση και άνοδο, φτώχεια και πλούτο, καταφρόνια και δόξα, τονίζω πως το ταξίδι και η επιστροφή της είναι συμβολική. Η γυναίκα Μιχριμπάν μέσα από τον αγώνα της νίκησε- κι αυτή η νίκη είναι για μένα το πανανθρώπινο μήνυμα…

Ποια θα είνΤο μυστικό της Αλκυόνηςαι τα επόμενα συγγραφικά βήματά σας; Περιμένουμε κάτι στο άμεσο μέλλον;

Ήδη έχω έτοιμο ένα παράξενο μυθιστόρημα, με ιστορικές αλλά και μεταφυσικές προεκτάσεις, που με τη βοήθεια του Θεού θα εκδοθεί αρχές Μαΐου. Ελπίζω και εύχομαι ν΄ ανταποκριθεί κι αυτό, όπως και τα προηγούμενά μου βιβλία, στους αναγνώστες μου και να το αποδεχθούν με την ίδια αγάπη και ενθουσιασμό….

Τέλος, θέλω να ευχαριστήσω ολόψυχα τους χιλιάδες αναγνώστες μου, που με την αγάπη τους μού δίνουν την δύναμη να δημιουργώ, και να δηλώσω πως δίχως αυτούς δεν θα μπορούσα να είμαι αυτό που οι ίδιοι με έκαναν να είμαι!

Εκδοτικός Οίκος

Διαβάστε επίσης...

Please wait...

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε για όλα τα νέα του βιβλίου κατευθείαν στο e-mail σας. Εγγραφείτε τώρα!