Αιώνια αγάπη (κριτική)

[ γράφει η Ελισσάβετ Δέδε ]

Αγαπήθηκε σε πλήθος χωρών, καλύπτοντας δύο εποχές – σταθμούς του 20ού αιώνα: Την ανατροπή του τσαρικού καθεστώτος στη Ρωσία και την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας στην Τουρκία. Έγινε best seller στην Τουρκία, χαρίζοντας από το 1994 αναγνώριση στην τότε 38χρονη συγγραφέα του, Νερμίν Μπεζμέν, που με αυτό το βιβλίο απέδωσε μυθιστορηματικά τη συναρπαστική ζωή του παππού της. Αποκορύφωμα της επιτυχίας ήταν η απόδοσή του σε δημοφιλή τηλεοπτική σειρά. Ένα είναι σίγουρο: Το Αιώνια αγάπη σαγηνεύει καθώς διασχίζει τους αιώνες και οι εκδόσεις Ωκεανίδα μάς παρασέρνουν στο ταξίδι της.

Η ιστορία:Nermin Bezmen

Ο Κουρτ Σεγίτ είναι μουσουλμάνος της Κριμαίας που υπηρετεί ως στρατιωτικός ακόλουθος του Τσάρου Νικολάου Β’ κι απολαμβάνει την τρυφηλή ζωή στην ονειρική Ρωσία των αντιθέσεων, με τα κουδουνάκια από τις τρόικες να τραγουδούν απαλά στο χιόνι… Σε μια χοροεσπερίδα, υπό τους ήχους του Τσαικόφσκι, συναντά τη 16χρονη Σούρα -μια ορθόδοξη Ρωσίδα καλλονή- και ανάμεσα τους γεννιέται ένα φλογερό, ατόφιο αίσθημα. Παρά τις θρησκευτικές τους διαφορές και την έκλυτη ζωή του φέρελπι λοχαγού, η αγάπη αυτή θα θεριέψει μέσα στα δύσκολα χρόνια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και θα είναι το μόνο αντίβαρο, όταν ο αλλοτινός κόσμος της ξεγνοιασιάς θα ανατραπεί από τον άνεμο της Ρωσικής Επανάστασης.

Η Σούρα και ο Σεγίτ, αν και αθώοι, θα έρθουν αντιμέτωποι με το μίσος και την απώλεια. Κυνηγημένοι από τους μπολσεβίκους, ως μέλη της αριστοκρατίας που για αιώνες καταδυνάστευε τον φτωχό λαό, θα καταφύγουν στην Κωνσταντινούπολη για να σώσουν τη ζωή τους. Εκεί θα αντιμετωπίσουν την πρόκληση της φτώχειας και της νοσταλγίας για όσα έχασαν. Παράλληλα, θα αναδυθούν απειλητικές οι αδυναμίες τους, οι διαφορές τους και το χάσμα των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων. Θα κατορθώσει η αγάπη τους να επιβιώσει;

Όπως μαρτυρά ο τίτλος και το ονειρικό εξώφυλλο, το Αιώνια αγάπη συνιστά ένα αυθεντικό ρομάντζο εποχής, από τα καλύτερα του είδους. Σε αυτό συνυπάρχουν αρμονικά η Ιστορία, η παράδοση και ο έρωτας στη διττή -την λυρική και συνάμα την αισθησιακή του- διάσταση. Το τρίπτυχο αυτό συνθέτει ένα καθηλωτικό σύνολο που θα συγκινήσει τον αναγνώστη σεργιανώντας τον σε μια συναρπαστική περίοδο της Ιστορίας.

Πρόκειται για βιβλίο με ζωηρή εικονοπλασία, παραστατικές αλλά όχι κουραστικές περιγραφές και συναισθηματικές διακυμάνσεις. Είναι σαφές ότι το κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας είναι ο Τούρκος αξιωματικός Κουρτ Σεγίτ Εμίνοφ. Ξεκινώντας από μια φλογερή νύχτα ονείρου, ανάμεσα σε πλουμιστά φορέματα, μεθυστικά αρώματα και μελωδίες, το βιβλίο μάς αρπάζει σε μια δίνη συναισθημάτων και εικόνων από έναν κόσμο παραμυθένιο και κρυστάλλινο, που σήμερα απολαμβάνουμε μόνο σε ακριβούς πίνακες ζωγραφικής. Στιγμιότυπα ενός έρωτα αναδυόμενου μέσα από την μουσική και τις νιφάδες του ρωσικού χειμώνα ισορροπούν ανάμεσα στον λυρισμό και τη ρεαλιστική παρουσίαση.

Παρ΄ όλο τον συντηρητισμό της εποχής, υπάρχει μια τόλμη που ποτέ δεν ολισθαίνει στην ωμότητα. Η αντίθεση ανάμεσα στην παιδούλα Σούρα και τον έμπειρο αξιωματικο Κουρ Σεγίτ σφυρηλατείται εξαίσια. Κατόπιν, η ροή διακόπτεται και ανατρέχουμε στο παιδικό παρελθόν του μικρού Τουρκορώσου Σεγίτ. Μέσα από την οικογένεια Εμίνοφ, μάς παρουσιάζεται η ζωή των Μουσουλμάνων της Κριμαίας. Στο σημείο αυτό παρατίθενται ενδιαφέρουσες ιστορικές πληροφορίες σχετικά με το μουσουλμανικό στοιχείο της Ρωσίας, που διαφωτίζουν χωρίς να κουράζουν. Αν και ιδωμένες από μια φιλοτουρκική σκοπιά, οι ιστορικές αναφορές συνοψίζουν τους σημαντικότερους σταθμούς στις ρωσοτουρκικές σχέσεις των τελευταίων τριών αιώνων. Σε επίπεδο καθημερινότητας των απλών ανθρώπων, απολαμβάνουμε τα ήθη, τα στιγμιότυπα ενηλικίωσης, τις στιγμές της οικογενειακής ζωής που ξετυλίγουν μια αλλότρια εθιμοτυπία κι έναν κόσμο πρωτόγνωρο. Ένα στοιχείο που επιτείνει τη συγκίνηση είναι οι ισχυροί οικογενειακοί δεσμοί -ειδικότερα μεταξύ πατέρα και γιου.

Στην συνέχεια, μέσα από τον εκκολαπτόμενο πια αξιωματικό Κουρτ Σεγίτ, ανακαλύπτουμε τους κώδικες της στρατιωτικής ζωής και γνωρίζουμε τους περιβόητους Ουσάρους του Τσάρου, ενόσω η συγγραφέας μάς ξεναγεί στην πολυτέλεια των ανακτόρων και μας επιτρέπει να «αγγίζουμε» σκαλιστά κειμήλια με μακραίωνη παράδοση.

Η πορεία τωNermin Bezmenν ηρώων ακολουθεί τις θύελλες της Ιστορίας. Η «ματωμένη Κυριακή» του 1905 γίνεται προπομπός όσων περιμένουν τους εκπροσώπους της παλιάς τάξης στο όνομα ενός δίκαιου ξεσηκωμού των εξαθλιωμένων -και την παρακολουθούμε μέσα από τα μάτια των νεαρών ουσάρων. Είναι εκείνοι που, όταν ξεσπάσει η Επανάσταση των μπολσεβίκων, θα βρεθούν διωγμένοι -και φτωχοί με τη σειρά τους- παρακολουθώντας όλες τις σταθερές τους να εκριζώνονται βίαια και την πατρίδα που αγάπησαν να τους αποδιώχνει με μίσος.

Τα γεγονότα της Οκτωβριανής Επανάστασης είναι δοσμένα μέσα από την οπτική της τσαρικής Αυλής όπου ανήκει ο ήρωάς μας. Η εμπάθεια είναι εμφανέστατη, υπερβαίνοντας και την ατομική τραγωδία του Σεγίτ και την δικαιολογημένη επίκριση στα έκτροπα που σημειώθηκαν.

Η συγγραφέας, δηλαδή, παρουσιάζει τους επαναστάτες ανεξαιρέτως ως θρασύδειλα κι αιμοδιψή κτήνη, ως άρπαγες, παραβλέποντας το γεγονός πως αυτοί οι ξεσηκωμένοι άνθρωποι ήταν απλώς ο εξαθλιωμένος λαός που η αριστοκρατία εκμεταλλευόταν ασύστολα για αιώνες, με αποτέλεσμα να τα χάσουν όλα. Γεννιέται το ερώτημα: Είναι πράγματι εγκληματίας αυτός που δεν αντέχει πια να δουλεύει σαν σκλάβος, να του στερούν το δικαίωμα στο ψωμί, ή εκείνοι που καλοπερνούν σε βάρος του;

Επίσης η εκστρατεία στην Κριμαία, γενέτειρα του Σεγίτ, παρουσιάζεται ως ύστατη ηρωική αντίσταση υπέρ βωμών και εστιών των τσαρικών, ενώ αποσιωπάται το ότι σηματοδότησε μια ξένη επέμβαση στα εσωτερικά της Ρωσίας προς καταστολή του λαϊκού ξεσηκωμού.

Παρ΄ όλ΄ αυτά, παρακάμπτουμε εύκολα την υποκειμενικότητα αυτή και σύντομα η ιστορία μας μάς παρασέρνει στις ατομικές αγωνίες των ηρώων. Η μοίρα θα ενώσει απρόσμενα τη Σούρα και τον Σεγίτ, μέσα στη φρίκη και το αίμα, κι έκτοτε παρακολουθούμε με αγωνία τον εκπατρισμό δύο ανθρώπων που ο έρωτάς τους παραμένει συνδετικός κρίκος με όσα κάποτε αγάπησαν κι έχασαν.

Η ζωή στην σαγηνευτική Κωνσταντινούπολη αναδεικνύει αδυναμίες και απομυθοποιεί το εξιδανικευμένο αίσθημα, συμβάλλοντας στη σκιαγράφηση των χαρακτήρων. Αναδεικνύεται η τούρκικη καταγωγή κι ερχόμαστε σε επαφή με την εμβληματικότερη προσωπικότητα της σύγχρονης τούρκικης Ιστορίας: Τον Μουσταφά Κεμάλ. Προσπεράστε την υπερβολική αναφορά τής Μπεζμέν, όπου παραλληλίζεται η εχθρότητα του σταλινικού καθεστώτος προς το τουρκικό στοιχείο με το Ολοκαύτωμα των Εβραίων! Δείξτε κατανόηση που, την ίδια στιγμή, αποσιωπώνται τα γενοκτονικής υφής εγκλήματα των κεμαλικών ορδών σε βάρος των αμάχων Ελλήνων και Αρμενίων. Αυτές οι μικρές αδυναμίες (που άλλωστε είναι αναμενόμενος, λόγω εθνικότητας της συγγραφέως) δεν αναιρούν καθόλου τη συνολική γοητεία της ιστορίας μας και το πλεονέκτημά της που είναι ο άρτια ιχνηλατημένος πρωταγωνιστής της και τα δυνατά αισθήματα!

Στο τρίτο αυτό μέρος, η Σούρα κι ο Σεγίτ «ενηλικιώνονται», καθώς πρέπει να αγωνιστούν για την επιβίωσή τους και να αντιμετωπίσουν διλήμματα ζωής. Βιώνουμε τη μετέωρη ψυχολογία του φυγάδα που ταλαντεύεται ανάμεσα σε δύο πατρίδες -ξένος και στις δυο! Η ψυχή του Σεγίτ γίνεται ένα τραγικό πεδίο σύγκρουσης δύο κόσμων: Του αλλοτινού, ξέγνοιαστου και ηδυπαθή, και του συντηρητικού κόσμου που επιτάσσει το αίμα και η πατρογονική παράδοση. Η πάλη είναι συγκλονιστική και μέχρι το τέλος μάς επιφυλάσσει ατόφια συγκίνηση σε ένα φινάλε που αποδεικνύει πως η… αγάπη είναι αιώνια ακόμη κι αν στο ονομά της αρνηθείς εκείνο που πιότερο αγάπησες!

Ένα βιβλίο που θα σας ταξιδέψει στη Ιστορία και τον έρωτα. Ανακαλύψτε το κι αφήστε να σας συγκινήσει και να σας σεργιανίσει στη μαγεία ενός εκθαμβωτικού κόσμου που χάθηκε ανεπιστρεπτί…

Εκδοτικός Οίκος

Διαβάστε επίσης...

Carlos Ruiz Zafόn – Ψυχογιός

Previous Image
Next Image

info heading

info content

Georges Simenon – Άγρα

Previous Image
Next Image

info heading

info content

Previous Image
Next Image

info heading

info content

Please wait...

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε για όλα τα νέα του βιβλίου κατευθείαν στο e-mail σας. Εγγραφείτε τώρα!