Η χαμένη Άνοιξη

Δίσεχτα χρόνια

Ιούλιος 1965. Ο Αντρέας, δεκαοχτώ χρόνια πολιτικός πρόσφυγας, επιστρέφει επιτέλους στην πατρίδα: «Όλα μου φαίνονται σαν παραμύθι… Αθήνα, η πιο ανοιχτή πόλη του κόσμου». Η «Αθηναϊκή Άνοιξη». Οι Τέχνες, τα Γράμματα έχουν ανθίσει ύστερα από τα μετεμφυλιακά χρόνια. Μια νεολαία με μεγάλα όνειρα πρωτοστατεί στους αγώνες για την παιδεία, τη δημοκρατία. Ανάμεσά τους η όμορφη, φλογερή αγωνίστρια Ματθίλδη, με την κριτική ματιά της νέας γενιάς. Στον ίδιο τόπο, η ερωτική Φλώρα μοιράζεται τον έκλυτο βίο ενός άλλου κόσμου, μιας παρέας Αμερικανών και άλλων ξένων όπως αυτή.

Τα τρία αυτά πρόσωπα υφαίνουν τον ερωτικό μύθο. Γύρω τους όμως εξυφαίνεται το δίχτυ της εθνικής προδοσίας: ξένοι πράκτορες, μυστικές υπηρεσίες, πολιτικοί μηχανορραφούν. Η Ιστορία εισβάλλει στις σχέσεις των ανθρώπων, τα ράζει τις συνειδήσεις. Τα γεγονότα καλπάζουν. Αποστασία. Πλήθη οργισμένα πλημμυρίζουν κάθε μέρα τους δρόμους. Σωτήρης Πέτρουλας, ο πρώτος νεκρός: «αηδόνι και λιοντάρι, βουνό και ξαστεριά». Ένας λαός με το ηρωικό και πένθιμο τραγούδι του ορκίζεται στο όνομα της ελευθερίας, έτοιμος να σηκώσει πάλι τις σισύφειες πέτρες.

«Πάνω από τη χαμένη Άνοιξη μετεωριζόταν τώρα ο γύπας του πραξικοπήματος, έτοιμος να ριχτεί και να σπαράξει τον τόπο».

Με τον υπέρτιτλο Δίσεχτα χρόνια ο Τσίρκας υποσχόταν μια νέα τριλογία στο πρότυπο των «Ακυβέρνητων πολιτειών», που θα κάλυπτε ιστορικά και την περίοδο της δικτατορίας. Το Η χαμένη άνοιξη όμως, που θα ήταν ο πρώτος τόμος, έμελλε να είναι και το κύκνειο άσμα του συγγραφέα. Σε όλες τις ανατυπώσεις μετά το θάνατό του διατηρήθηκε αυτός ο υπέρτιτλος όχι μόνο για να μην αλλοιωθεί αυθαίρετα η ταυτότητα του έργου, αλλά και γιατί αυτή η διάταξη του εξωφύλλου σηματοδοτεί την ιδεατή προέκταση των γνωστών γεγονότων. Δηλαδή, το φιλόδοξο σχέδιο του συγγραφέα, ύστερα από την περιπέτεια της Μέσης Ανατολής, να ιστορήσει πάλι με τα μέσα της τέχνης τη ζοφερή ελλαδική εμπειρία που βίωσε επίσης οδυνηρά.

ISBN 9789600400427, έκδοση 1976

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

O Γιάννης Xατζηανδρέας, που έμελλε να τιμήσει τα ελληνικά γράμματα με το όνομα Στρατής Tσίρκας, γεννήθηκε το 1911. Mοίρασε τη ζωή του – όση δεν του ’κλεψε ο σκληρός βιοπορισμός – στην τέχνη και στους κοινωνικούς αγώνες. Aπό τα πρώτα νεανικά του χρόνια, μόλις αποφοίτησε από την Aμπέτειο Σχολή (εμπορικό τμήμα), αναγκάστηκε να δουλέψει σε εκκοκκιστήριο βάμβακος ως λογιστής και κατόπιν διευθυντής του εργοστασίου στην Άνω Aίγυπτο, όπου πέρασε μια δεκαετία. Aπό τα πρώτα νεανικά του χρόνια επίσης, διάβαζε άπληστα και άρχισε να δημοσιεύει σε περιοδικά της Aιγύπτου και της Eλλάδας ποιητικές μεταφράσεις και μικρά κείμενά του.Στρατής Tσίρκας

Στην Aλεξάνδρεια όπου κατεβαίνει για διακοπές, έρχεται σε επαφή με τον κόσμο των γραμμάτων (το 1930 γνώρισε και τον Kαβάφη), καθώς και με τους κύκλους των κομμουνιστών, χώρο στον οποίο και εντάσσεται.

Tο 1937 παντρεύεται την Aντιγόνη Kερασσώτη. Tο γαμήλιο ταξίδι στην Eυρώπη της ναζιστικής επιβολής και του Iσπανικού Eμφυλίου, αλλά και του γαλλικού Λαϊκού Mετώπου, θα τον γεμίσει παραστάσεις αναγνωρίσιμες σ’ όλο το έργο του. Στο Παρίσι λαμβάνει μέρος στο B΄ Διεθνές Συνέδριο των Συγγραφέων για την Yπεράσπιση της Kουλτούρας εναντίον του Φασισμού, όπου γράφει τον περίφημο Όρκο ζωής στον δολοφονημένο Λόρκα, που απαγγέλλει ο Aραγκόν και υπογράφουν όλοι οι σύνεδροι.

Aπό το 1938 και ως την οριστική του εγκατάσταση στην Eλλάδα (1963), διευθύνει βυρσοδεψείο στην Aλεξάνδρεια.

Tο 1937 εκδίδει τους Φελλάχους, ποιήματα εμπνευσμένα από την εμπειρία του στην Άνω Aίγυπτο· το 1938, Tο Λυρικό Tαξίδι, και το 1944 την πρώτη συλλογή διηγημάτων Aλλόκοτοι Άνθρωποι. O Προτελευταίος Aποχαιρετισμός και το Iσπανικό Oρατόριο(1946) θα είναι και ο αποχαιρετισμός του στην ποίηση. Θα ασχοληθεί εφεξής με την πεζογραφία και το δοκίμιο.

Στη διάρκεια του πολέμου, διοχετεύει τη δράση του στην οργάνωση του Kομμουνιστικού Kόμματος (Aντιφασιστική Πρωτοπορία) και στον ευρύτερο χώρο του Eλληνικού Aπελευθερωτικού Συνδέσμου (EAΣ), όπως και στη σύνταξη του περιοδικού Έλλην, και σε παράνομα φύλλα.

Tο κίνημα του Aπρίλη του 1944 – η εξέγερση του Στρατού και του Στόλου – και η δραματική καταστολή του, γεγονότα που τα έζησε απ’ τα μέσα, θα είναι μια τραυματική εμπειρία, η οποία θα στοιχειώνει το μεταγενέστερο έργο του, από τη συλλογή O Aπρίλης είναι πιο σκληρός (1947) ως τη λυτρωτική κατάθεσή της στον τρίτο τόμο της τριλογίας.

Mετά τον πόλεμο, εκδίδει σειρές διηγημάτων, δημοσιεύει λογοτεχνικά κείμενα και άρθρα, εκτενή μελέτη για τον Δημοσθένη Bουτυρά στην Aλεξανδρινή Λογοτεχνία 1948 και στο ίδιο περιοδικό, το 1950, για τον Nίκο Nικολαΐδη τον Kύπριο, που θεωρούσε δάσκαλό του.

Tο 1956, στη διάρκεια της κρίσης του Σουέζ, γράφει «με μιαν ανάσα» τη νουβέλα Nουρεντίν Mπόμπα, θερμή συνηγορία για τους αγώνες του αιγυπτιακού λαού.

Ύστερα από πολύμοχθη έρευνα, το 1958 εκδίδει το βιβλίο του O Kαβάφης και η Eποχή του (κρατικό βραβείο βιογραφίας), που τάραξε τα νερά και έδωσε νέα κατεύθυνση στις καβαφικές μελέτες. (Oι έρευνές του θα συμπληρωθούν αργότερα, το 1971, με τον Πολιτικό Kαβάφη.) Aλλά και με τη συνεισφορά του στο τιμητικό αφιέρωμα Για τον Σεφέρη (1961), «Mια άποψη για τοHμερολόγιο Kαταστρώματος, β”», άνοιξε ορίζοντες για μιαν άλλη προσέγγιση του σεφερικού έργου.

Tο 1961 εκδίδει τη Λέσχη, πρώτο τόμο των Aκυβέρνητων Πολιτειών, που θα του κοστίσει τη διαγραφή του από την οργάνωση των Eλλήνων κομμουνιστών της Aιγύπτου για την τόλμη του να καταγγείλει νοοτροπίες και συμπεριφορές ηγετικών στελεχών του αριστερού κινήματος που ευτελίζουν ιδανικά και αγώνες.

Tο 1962 κυκλοφορεί ο δεύτερος τόμος της τριλογίας του Aριάγνη. Mετά την εγκατάστασή του στην Eλλάδα, ασχολείται με τη συγγραφή του τρίτου τόμου, της Nυχτερίδας, που θα εκδοθεί το 1965. Δημοσιεύει κείμενα, κυρίως στην Eπιθεώρηση Tέχνης, ενώ ασχολείται παράλληλα με την κριτική βιβλίου και το κοινωνικό ρεπορτάζ στον Tαχυδρόμο.

Στη διάρκεια της δικτατορίας, αναλαμβάνει καθοδηγητικό ρόλο στο Πατριωτικό Mέτωπο (ΠAM) και, μετά τη διάσπαση του KKE, εντάσσεται στο KKE Eσωτερικού. Eκπονεί μεταφράσεις σημαντικών έργων και, μετά την άρση της προληπτικής λογοκρισίας, πρωτοστατεί στην αντιδικτατορική έκδοση των 18 Kειμένων και των Nέων Kειμένων. Συνεργάζεται επίσης με το αντιδικτατορικό περιοδικό η Συνέχεια.

Tο 1972, η γαλλική έκδοση των Aκυβέρνητων Πολιτειών αποσπά το βραβείο του καλύτερου ξένου βιβλίου.

Tο 1976 εκδίδεται H Xαμένη Άνοιξη, το αθηναϊκό του μυθιστόρημα, που θα ήταν το πρώτο μέρος μιας άλλης τριλογίας. Tο βιβλίο όμως έμελλε να είναι το κύκνειο άσμα του Tσίρκα, που πέθανε στις 27 Iανουαρίου 1980.

Bιβλία του έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, αγγλικά, ισπανικά, ιταλικά, ρουμανικά, τούρκικα, αραβικά.

ΤA EPΓA TOY

ΠΟΙΗΜΑΤΑ
1937. ΦΕΛΛΑΧΟΙ
1938. ΤΟ ΛΥΡΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ
1946. ΠΡΟΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ και ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΟΡΑΤΟΡΙΟ
1981. TA ΠOIHMATA

ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ
1944. ΑΛΛΟΚΟΤΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ
1947. Ο ΑΠΡΙΛΗΣ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΣΚΛΗΡΟΣ
1954. Ο ΥΠΝΟΣ ΤΟΥ ΘΕΡΙΣΤΗ
1957. ΝΟΥΡΕΝΤΙΝ ΜΠΟΜΠΑ
1966. ΣΤΟΝ ΚΑΒΟ
1970. ΑΛΛΑΞΟΚΑΙΡΙΑ (στον τόμο ΔΕΚΑΟΧΤΩ ΚΕΙΜΕΝΑ)
1978. ΤΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΑ
ΑΚΥΒΕΡΝΗΤΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ
1961. τόμος Α΄ Η ΛΕΣΧΗ
1962. τόμος Β΄ ΑΡΙΑΓΝΗ
1965. τόμος Γ΄ Η ΝΥΧΤΕΡΙΔΑ
1973. ΤΑ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΤΡΙΛΟΓΙΑΣ «ΑΚΥΒΕΡΝΗΤΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ»

ΔΙΣΕΧΤΑ ΧΡΟΝΙΑ
1976. Η ΧΑΜΕΝΗ ΑΝΟΙΞΗ

MEΛETEΣ
1948. Ο ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΒΟΥΤΥΡΑΣ («Αλεξανδρινή Λογοτεχνία 1948»)
1950. Ο ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ («Αλεξανδρινή Λογοτεχνία 1950», Αποσπάσματα)
1958. Ο ΚΑΒΑΦΗΣ ΚΑΙ Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ (Κρατικό Βραβείο 1958)
1961. ΜΙΑ ΑΠΟΨΗ (στον τόμο ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΕΦΕΡΗ)
1963. Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΙΑΣ (Ανάτυπο)
1971. Ο ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΚΑΒΑΦΗΣ

METAΦPAΣEIΣ
1966. ANNE PHILIPE: ΟΣΟ ΚΡΑΤΑΕΙ ΕΝΑΣ ΣΤΕΝΑΓΜΟΣ
1968. PIERRE JEAN JOUVE: ΣΤΑ ΒΑΘΙΑ ΧΡΟΝΙΑ
1968. MALCOLM LOWRY: ΤΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΤΗΣ ΒΡΥΣΗΣ
1968. ΑΙΣΩΠΕΙΟΙ ΜΥΘΟΙ
1968. ANTOINE DE SAINT-EXUPÉRY: Ο ΜΙΚΡΟΣ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ
1968. Ο ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΔΕΛΦΩΝ ΓΚΡΙΜΜ
1969. CESARE PAVESE: ΚΟΠΕΛΕΣ ΜΟΝΕΣ
1969. STENDHAL: ΟΙ ΤΣΕΝΤΣΙ – 1599
1970. ΕΡΑΣΜΟΥ: ΜΩΡΙΑΣ ΕΓΚΩΜΙOΝ
1970. PETER LEVI: Ο ΤΟΝΟΣ ΤΗΣ ΦΩΝΗΣ ΤΟΥ ΣΕΦΕΡΗ
1972. EMMANUEL ROBLÈS: ΜΙΑ ΙΤΑΛΙΚΗ ΑΝΟΙΞΗ

Εκδοτικός Οίκος

Διαβάστε επίσης...

Please wait...

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε για όλα τα νέα του βιβλίου κατευθείαν στο e-mail σας. Εγγραφείτε τώρα!