Η Μαγείρισσα του Χίμλερ (κριτική)

[ γράφει η Ελισσάβετ Δέδε ]

Ένα από τα βιβλία που έκαναν διεθνώς αίσθηση την περασμένη χρονιά είναι το ιστορικό μυθιστόρημα Η Μαγείρισσα του Χίμλερ, από τον πολυβραβευμένο Γάλλο συγγραφέα Franz – Olivier Giesbert που το ελληνικό κοινό γνώρισε  μέσα από τις  εκδόσεις Ωκεανός.

Πρόκειται για ένα από τα πιο ιδιαίτερα και συνάμα πληρέστερα ιστορικά μυθιστορήματα των τελευταίων χρόνων. Η Ρόζαν, από το «ξημέρωμα» της ζωής της θα έρθει αντιμέτωπη με τις μπόρες του εικοστού αιώνα. Παιδί ακόμη θα γνωρίσει την γενοκτονία των Αρμενίων και θα δοκιμάσει την αιχμαλωσία στα χέρια ενός Τούρκου εμπόρου. Από τη ζωή του χαμινιού στη Μασσαλία, η μοίρα θα τη φέρει στα χέρια μιας στοργικής οικογένειας στην Προβηγκία, που υιοθετώντας την προσπαθεί να ξεπεράσει τις απώλειες του Πολέμου.Franz - Olivier Giesbert

Στην πιο δύσκολη στιγμή της, ο έρωτας θα της χτυπήσει την πόρτα, οδηγώντας την στο Παρίσι μαζί του. Εκεί θα διδαχθεί τα μυστικά της κουζίνας που σταδιακά θα τη μετατρέψουν στην κορυφαία σεφ του Παρισιού. Το εστιατόριό της «La petit Provance» θα φιλοξενήσει εξέχουσες προσωπικότητες, σαν τον Σαρτρ και την Mποβουάρ.

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής στη Γαλλία, η Ρόζαν  θα γοητεύσει τον παντοδύναμο ιδρυτή των Ες Ες Χάινριχ Χίμλερ, όχι μόνο με τη μαγειρική της τέχνη αλλά και με την προσωπική της λάμψη. Για άλλη μια φορά, η Ιστορία θα χαράξει μπροστά της ανατρεπτικά μονοπάτια, πάντα όμως εκείνη θα έχει πυξίδα της την επιθυμία να εκδικηθεί…

Συγκλονιστικό και περιεκτικότατο, το μυθιστόρημα Η Μαγείρισσα του Χίμμλερ είναι ένα πολυτάραχο οδοιπορικό μιας μοναδικά γοητευτικής γυναίκας στη δίνη του 20ού αιώνα. Ένα έργο που μας σεργιανά από την Τουρκία της τρομερής γενοκτονίας του ΄15 έως την Γαλλία, την Κατοχή, το Ολοκαύτωμα αλλά και την Κίνα τού Μάο! Ένα βιβλίο γεμάτο αρώματα και γεύσεις, όπου μπλέκεται η αλμύρα ακριβών θαλασσινών μ΄ εκείνη των δακρύων. Μια ηρωίδα ακραία, παράφορη και οξυδερκής, που γνώρισε τη φρίκη και το μεγαλείο, που γεύθηκε πολυποίκιλα πιάτα, πάθη και πίκρες.

Παρότι φαντάζει σύντομο για τη μακρά περίοδο που καλύπτει, το βιβλίο του Ολιβιέ παρουσιάζει μια έντεχνη περιεκτικότητα, μια «οικονομία» χώρου και χρόνου αριστοτελική, όπου τίποτα δεν λείπει και τίποτα δεν περισσεύει. Τα 50 μικρά κεφάλαιά του είναι δοσμένα σε λόγο πολύ λιτό, που ρέει μ΄ ευκολία, ωστόσο παραμένουν κατάφορτα με εξελίξεις, γνώσεις και συναισθήματα, χωρίς να κουράσουν. Σε αυτό συμβάλλει το γεγονός ότι ο Γάλλος συγγραφέας δίνει τον λόγο στη  ηρωίδα του και μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση την σκιαγραφεί παραστατικά.

Πρόκειται για μια γλώσσα  ευέλικτη, άμεση, και ενίοτε αυτοσαρκαστική, που κόβει σαν λεπίδα. Χαρακτηριστική είναι η ελευθεριότητα στον λόγο της αφηγήτριας Ρόζαν -ένας λόγος που αποδομεί τα πάντα με μια ανηλεή καυστικότητα, η οποία  φέρνει στον νου κάτι από τη «Μητέρα του Σκύλου» του Παύλου Μάτεσι. Είναι ακριβώς η ίδια  απολαυστική απενοχοποίηση και η διδακτική «αιχμηρότητα» εκείνων που έχουν αναμετρηθεί με την αποχαλίνωση του ανθρώπου και με τη βαρβαρότητα της Ιστορίας, έχοντας απομυθοποιήσει τις συμβάσεις και τους καθωσπρεπισμούς. Αυτό προσδίδει αυθεντικότητα στο κείμενο, αλλά και μια σκωπτική διάθεση απέναντι στα ολέθρια έργα του ανθρώπου, αφυπνίζοντας χωρίς βερμπαλισμούς και ηθικολογίες.

Το βιβλίο του Ολιβιέ ξεκινά από τη γενοκτονία των Αρμενίων που προσφάτως είχε απασχολήσει κι άλλον δημοφιλή Γάλλο συγγραφέα, τον Ζιλμπερ Ζινουέ στο Ερεβάν. Διόλου παράξενο, καθώς στη Γαλλία υπήρξε ισχυρή αρμένικη κοινότητα, ενώ οι Γάλλοι ήταν από τους πρώτους που αναγνώρισαν επισήμως τη Γενοκτονία που διέπραξαν οι Τούρκοι το 1915. Όπως όμως προδιαγράφει κι ο αρκετά «ιντριγκαδόρικος» τίτλος, κεντρικός άξονας του έργου είναι η περίοδος της Κατοχής και του Ολοκαυτώματος που συνοψίζονται ευρηματικά στο πρόσωπο του Χάινριχ Χίμλερ.

Αν και λιγότερο συζητημένος στην Ελλάδα, ο Χίμλερ, από τους πολύ έμπιστους του Χίτλερ, υπήρξε ιδρυτής και καθοδηγητής (Reichsführer) του πιο φονικού στρατιωτικού σχηματισμού κατά τον 20ό αιώνα: Των Ες Ες. Πρωτεργάτης του φυλετικού οράματος της αρίας φυλής, ο Χίμλερ ενορχήστρωσε μια δολοφονική πολιτική εναντίον των μειονοτήτων όλης της Ευρώπης.

Άτομο νευρωτικό και μυγιάγγιχτο, με παράξενες εμμονές γύρω από την αγροτική ζωή και τους τευτονικούς μύθους, ο Χίμλερ έμεινε πιστός στον Χίτλερ έως τη στιγμή της σύλληψής του από τους Συμμάχους, το ’45, οπότε αυτοκτόνησε με υδροκυάνιο πριν καν δικαστεί. Είναι από τις ελάχιστες φορές που ένα εξέχον πρόσωπο της ναζιστικής ελίτ λαμβάνει τόσο ενεργό ρόλο, εμπλεκόμενο τόσο εκτεταμένα με ηρωίδα μυθοπλασίας.

Ο συγγραφέας αποφεύγει τον κίνδυνο ιστορικών ανακριβειών και ξετυλίγει με αληθοφάνεια τον Χίμλερ, διατηρώντας πιστά την ιστορική εγκυρότητα στην αλληλεπίδραση εκείνου με τη Ρόζαν. Εκμεταλλευόμενος τον αποτυχημένο γάμο του Χίμλερ και τις ευκαιριακές απιστίες του (με επίσημη ερωμένη τη γραμματέα του), ο Ολιβιέ πλέκει μια σχέση γεμάτη υπόκωφη ένταση που μας οδηγεί, παρέα με τη Ρόζαν, στα άδυτα του ίδιου του Χίτλερ και σε στιγμιότυπα της προσωπικής του ζωής!

Πολύ επιδέξιος ο τρόπος που κλείνει αυτή η ιδιότυπη σχέση Χίμλερ – Ρόζαν, θέτοντας στο προσκήνιο το εφιαλτικό πρόγραμμα της ευγονικής (Lebensborn). Αυτό το θέμα όμως σας αφήνω να το ανακαλύψετε οι ίδιοι στο βιβλίο αυτό, ενώ για πληρέστερη εικόνα αξίζει να διαβάσετε τη δραματική ιστορία «Μαξ» από τις εκδόσεις Πατάκη, που περιστρέφεται γύρω από αυτό το παρανοϊκό φυλετικό πρόγραμμα των ναζί.

Το άλλο ενδιαφέρον ιστορικό κεφάλαιο στη «Μαγείρισσα» είναι ένα πέρασμα από τη μαοϊκή Κίνα και τη σκληρή πραγματικότητα της εκεί επανάστασης, που ωστόσο μονομερώς προβάλλει στη ζοφερή της πλευρά.

Μια ακόμη πινελιά είναι η εστίαση στην αμφιλεγόμενη προσωπικότητα του Ζαν Πολ Σαρτρ και τον θυελλώδη του δεσμό με την Σιμόν ντε Μποβουάρ.

Η ακαταμάχητη -κυνική και συνάμα τόσο ευαίσθητη- Ρόζαν καταφέρνει με την προσωπικότητά της να σταθεί επάξια στις καταστάσεις αυτές και να ενταχθεί αρμονικά στο ιστορικό κάδρο του αιώνα μας.

Το βιβλίο κλείνει με… συνταγές από το Πετίτ Προβάνς, που μας  θυμίζουν στιγμές της Ρόζαν, (όπως λ.χ. έκανε η Πολλίνα Σίμονς στο Τραπέζι της Τατιάνας με την τριλογία τού Μπρούτζινου Καβαλάρη).

Τελός, αριστουργηματικές βιβλιοπροτάσεις παρελαύνουν σε μια άκρως ενδιαφέρουσα βιβλιογραφία που χρησιμοποίησε ο Ολιβιέ γύρω απ΄ όσα θίγει το υπέροχο αυτό μυθιστόρημα. Βιβλία και μυθιστορήματα που αξίζει να γνωρίσει ο κάθε απαιτητικός και «φιλίστωρ» αναγνώστης

Ένα μικρό διαμάντι, που συμπυκνώνει πληθώρα συναισθημάτων και ιστορικών γνώσεων, συντροφιά με μια χαρισματική γυναίκα που τα είδε όλα και όλα τα άντεξε με μια μοναδική δύναμη ψυχής. Γνωρίστε την!

Εκδοτικός Οίκος

Διαβάστε επίσης...

Please wait...

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε για όλα τα νέα του βιβλίου κατευθείαν στο e-mail σας. Εγγραφείτε τώρα!