«Είναι ο καπιταλισμός, ηλίθιε» (κριτική)

[ γράφει η Ελισσάβετ Δέδε ]

Ήδη ο τίτλος του, παρμένος από μια προεκλογική καμπάνια του Κλίντον, φανερώνει οξυδέρκεια και άμεσα αντανακλαστικά απέναντι σε μια ομιχλώδη επικαιρότητα. Ωστόσο το «Είναι ο καπιταλισμός, ηλίθιε» του εκρηκτικού δημοσιογράφου και αναλυτή Νίκου Μπογιόπουλου είναι κάτι παραπάνω από ένα ευκαιριακό best seller, κάτι περισσότερο από ένα βιβλίο αναλώσιμο.

Γραμμένο στα 2011, τέσσερα χρόνια μετά ακόμη ακτινοβολεί διαύγεια, διορατικότητα και διαχρονικότητα! Δραματικά επίκαιρο και άκρως διαφωτιστικό το βιβλίο αναδεικνύει τις αιτίες του κοινωνικού αρμαγεδδώνα που κάποιοι μεθόδευσαν και θρασύτατα επέβαλαν στην κοινωνία… Πρόκειται για ένα από τα οξυδερκέστερα πολιτικά βιβλία των τελευταίων χρόνων, που καθένας μας επιβάλλεται να διαβάσει. Ετοιμαστείτε να εκπλαγείτε, να οργιστείτε, να αφυπνιστείτε με ένα σύγγραμμα όπου αριστοτεχνικά συνδυάζονται η αμεσότητα του δημοσιογράφου, η αντικειμενικότητα του επιστήμονα – ερευνητή και η φλόγα του ανθρωπιστή που ασφυκτιά στην αδικία!

Αν ο βαθμός γνώσης μας σε ένα αντικείμενο κρίνεται από την ικανότητά μας να το μεταδώσουμε σε κάποιον αδαή, ο Νίκος Νίκος ΜπογιόπουλοςΜπογιόπουλος με το βιβλίο αυτό αποδεικνύεται βαθύς γνώστης της Πολιτικής Οικονομίας: Γερά δομημένο και απόλυτα προσιτό σύγγραμμα, καταφέρνει να φέρει σε επαφή τον μέσο αναγνώστη με τους δαιδαλώδεις εννοιολογικούς λαβυρίνθους του οικονομικού μας σκηνικού, προειδοποιώντας τον για το «σαρκοβόρο τέρας» που παραμονεύει στα βάθη του και ζητά αέναες ανθρωποθυσίες… Σπιρτάδα, κατάρτιση, καλλιέπεια, λοιπόν, σε ένα κράμα που θα ήταν απολαυστικό, αν δεν ήταν… οδυνηρό!

Με αυτά τα όπλα στη φαρέτρα του, ο Νίκος Μπογιόπουλος γίνεται υπέρμαχος της ουσίας κόντρα στην άμετρη φλυαρία των καιρών και μάς «πυροβολεί» με αλήθειες που καίνε. Που δεν δικαιούμαστε να αγνοήσουμε… Παρ΄ ότι δεδηλωμένος κομμουνιστής, δεν διεξάγει ιδεολογικό μονόλογο, αλλά απευθύνεται στο σύνολο της κοινωνίας και διασαλεύει την ιδεολογική μας χαύνωση με τεκμήρια ακλόνητα, επικαλούμενος την κοινή λογική και το στοιχειώδες περί δικαίου αίσθημα! Με γλώσσα ζωντανή, απαλλάσσει το ιδεολογικό υπόβαθρο της πάλης των τάξεων από «ξύλινες» γλωσσικές και οπαδικές αγκυλώσεις, και κοινωνεί αναζωογονημένο το αίτημα για κοινωνική αναμόρφωση -όχι ως ιδεοληψία, αλλά ως αναγκαιότητα πρακτική και ηθική!

Ο συγγραφέας ισορροπεί ανάμεσα στην ψύχραιμη αποτίμηση και το πάθος του ιδεολόγου, χωρίς κανένα από τα δυο να επισκιάζει το άλλο. Μιλάει την αδιαμφισβήτητη γλώσσα των αριθμών. Αριθμοί που, κι αν δεν μείνουν αυτούσιοι στη μνήμη, όμως αποσαφηνίζουν το σκηνικό κι έχουν σκιαγραφήσει απερίφραστα τα αίτια και το γεγονός ότι η οικονομική κρίση δε συνιστά παρά μια κανιβαλική κι αβάσιμη αναδιανομή του πλούτου. Η εφιαλτική αλήθεια που συνθέτει την πολιτικοοικονομική πραγματικότητα του πλανήτη σήμερα, εδώ, ξεγυμνώνεται ακαριαία -με την ίδια βιαιότητα που ο Απελλής τράβηξε τον χιτώνα της εταίρας Φρύνης, ενώπιον του αθηναϊκού δικαστηρίου, αποκαλύπτοντας το αθωωτικό της κάλλος! Μόνο που η αποκάλυψη τώρα είναι τεκμήριο ενοχής κι αναδεικνύει την φρικώδη ασχήμια του καπιταλισμού, όπως αυτός διεγείρει και πραγματώνει τα ταπεινότερα ένστικτα του ανθρώπου, αναβιώνοντας τον νόμο της ζούγκλας.

Το βιβλίο χωρίζεται άτυπα σε δυο μέρη. Αρχικά έχουμε μια επισκόπηση του παγκόσμιου σκηνικού τής εκμετάλλευσης, ενώ κατά το δεύτερο εστιάζουμε στη θλιβερή ψηφίδα του, όπως σήμερα έχει καταλήξει η Ελλάδα. Μέσα από καίρια επιλεγμένα παραδείγματα από όλο το φάσμα της δημόσιας ζωής και του δημόσιου διαλόγου, όλα όσα μας περιβάλλουν ερμηνεύονται ως κρίκοι της ίδιας αλυσίδας…

Με αδιάσειστα στοιχεία, λοιπόν, ο Νίκος Μπογιόπουλος ιχνηλατεί τα ματωμένα χνάρια που αφήνει ο καπιταλισμός, όχι ως αποτέλεσμα μιας κακής συγκυρίας, αλλά ως απόρροια της ίδιας του της κερδοσκοπικής φύσης. Μέσα από την αδιάλλακτη γλώσσα των Μαθηματικών και χωρίς ηθικολογίες, αποδεικνύει τον απερίφραστο αμοραλισμό του υπέρογκου πλούτου κι αναδεικνύει τον απόλυτο παραλογισμό του «Διεθνούς μας Μαγαζιού», όπου «οι άσωτοι σοφοί αφήνουν νηστικούς στη γη και πάνε στη Σελήνη»!

Το βιβλίο διαθέτει την αμεσότητα σαϊτιάς σε κάθε ισχυρισμό, ενώ τα πάντα αποδεικνύονται χωρίς αξιώματα -εκτός από ένα: H αξία του Ανθρώπου, όπως την ορίζει ο Πρωταγόρας: «Πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος». Αυτό είναι το ύψιστο διακύβευμα άλλωστε του πνεύματος και του πολιτισμού: Η διάσωση του Ανθρώπου!

Η προσέγγιση αυτής της αλήθειας δεν γίνεται από τον συγγραφέα υπό το πρίσμα μιας ουτοπικής έννοιας, αλλά το τοποθετεί με τον ουσιαστικό τρόπο που το έθεσε ο Μάσλοου, όταν όριζε την πυραμίδα του των πανανθρώπινων αναγκών, θέτοντας στη βάση την τροφή και τη στέγη, και στην κορυφή την αυτοπραγμάτωση. Ποιος έχει δικαίωμα να αποστερεί από ανθρώπινα πλάσματα αυτή την ανέλιξη στην υπαρξιακή τους κλίμακα, επιστρέφοντάς τα στην κατάσταση του «ζώου», όπου η αγωνία της επιβίωσης στραγγίζει κάθε ρανίδα τής πνευματικής τους υπόστασης; Ποια θεωρία, ποιο σόφισμα και ποια δικαιολογία μπορεί να σταθεί απέναντι στην συνταρακτική αλήθεια πως «το 4% της περιουσίας των 225 πλουσιότερων ανθρώπων θα έφτανε για να εξαλείψει την παγκόσμια φτώχεια; Πόσες «λαμπρές σπουδές» μπορούν να αντιπαρατεθούν σε αυτό;

Ενώπιον τέτοιων αδυσώπητων ερωτημάτων σαν αυτά που τόσο επιδέξια έχει σταχυολογήσει ο Νίκος Μπογιόπουλος, ποιος θα τολμούσε να αρθρώσει κάποιον αντίλογο; Στην κοινωνική μας Χιροσίμα, μόνο με τα λόγια του Βρεττάκου στο «Στον Ρόμπερτ Οπενχάιμερ» δικαιούμαστε να μιλήσουμε:

Ο πόνος ξεχείλισε!
Τα σκέπασεν όλα!
Οι μύθοι βουλιάξανε!
Τα πράγματα έχουν δική τους φωνή!
Οι ποιητές παραμίκρυναν.

Περιδιαβαίνοντας τον «τρομακτικό και τρομαγμένο» μας πλανήτη, μέσα από την πένα του Μπογιόπουλου έρχονται κατά νου οι αράδες ενός άλλου μεγάλου κι αγαπημένου συγγραφέα. Ο σοσιαλιστής Τζακ Λόντον, στο κορυφαίο μυθιστόρημά του Ο θαλασσόλυκος, βάζει τον αιχμηρό καπετάνιο «Λύκο» Λάρσεν να επικρίνει την άνεση και την μαλθακότητα του διανοούμενου Χώμφρεϋ Βαν Γουίντεν και της γλυκιάς Μοντ, που ναυάγησαν στα χέρια του, με την εξής ρήση: «Ζεσταίνεστε με ρούχα που αυτοί που τα φτιάχνουν τουρτουρίζουν σε κουρέλια, και εκείνοι που σας ζυμώνουν το ψωμί, ζητιανεύουν λίγα ψίχουλα από εσάς και πλαγιάζουν νηστικοί…»

Μέσα σε μια ρήση, όλοι της γης οι κολασμένοι, όμηροι ενός ιδιότυπου δουλοκτητικού καθεστώτος, που 107 χρόνια μετά τον Λόντον τούς έδωσε «φωνή» το σύγγραμμα του Νίκου Μπογιόπουλου με τις αφοπλιστικές του και πολύ συγκεκριμένες αναφορές, αποδεικνύεται ότι είναι πρακτικώς εφικτό κι εφαρμόσιμο όλοι ανεξαιρέτως να απολαμβάνουν αυτά τα ζεστά «ρούχα», την «αχνιστή σοκολάτα» και το «ψωμί» όπως το «μοίραζε» στα πλήθη των εξαθλιωμένων το όραμα του Γιάννη Ρίτσου…

Αυτό είναι το κρίσιμο ζητούμενο σε επίπεδο συλλογικότητας αλλά και ατομικότητας, όπως αναδεικνύεται με σαφήνεια στο βιβλίο του Νίκου Μπογιόπουλου. Πρόκειται, εν τέλει, για μια οξυδερκέστατη πραγματεία γύρω από την παγκόσμια κρίση.

Εκδοτικός Οίκος

Διαβάστε επίσης...

Please wait...

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε για όλα τα νέα του βιβλίου κατευθείαν στο e-mail σας. Εγγραφείτε τώρα!