Ο «παράνομος» Νόμος της Μαρίας Ζαχαράκη

[ Συνέντευξη στον Πάνο Γιαννάκαινα ]

«Όσο οι ευπρεπείς μένουν αδρανείς, το κακό βασιλεύει…»

Όσοι αγάπησαν το Νόμος της Μαρίας Ζαχαράκη, σίγουρα περιμένουν το δεύτερο μέρος της τριλογίας, που σύμφωνα με δηλώσεις της συγγραφέως θα έχει τον τίτλο Τιμωρία. Η ίδια ομολογεί ότι έχει ολοκληρώσει την συγγραφή του κι ελπίζει η κυκλοφορία του να πραγματοποιηθεί εντός του 2015. Και καθώς ήδη συλλέγει το υλικό της για το τρίτο και τελευταίο μέρος, το Superior Books επιχείρησε να την γνωρίσει κάπως καλύτερα και να την… συστήσει σε όσους μέχρι σήμερα δεν είχαν την ευκαιρία να την διαβάσουν.Νόμος

Η περίπτωση του έρωτα μιας θνητής προς έναν αρχάγγελο -και το αντίστροφο- αποτελεί ένα κάπως ασυνήθιστο θέμα για την εποχή μας. Η περιγραφή του, ωστόσο, συνάδει με τα πρότυπα των νέων ανθρώπων: Πάθος, ζήλια, μελαγχολία, υποταγή… Θα σας γοήτευε η ιδέα θεών ή έστω… θεανθρώπων με αδυναμίες και χαρακτηριστικά όμοια προς αυτά των Θεών της ελληνικής αρχαιότητας;

Πάνω  απ’ όλα με γοητεύει η ιδέα των θεών όπως τους δημιούργησαν οι αρχαίοι Έλληνες… πολλούς, αρσενικούς και θηλυκούς, θεμελιώνοντας τη δημοκρατία και την ισότητα πρώτιστα στα ουράνια και έπειτα, αφού ενστερνίστηκαν αυτές τις αξίες, εφαρμόζοντάς τις και στη γη. Αν θεωρήσω πως οι θεοί είναι ανάλογοι του πνεύματος και του πολιτισμού ενός λαού, και αν αυτός ο λαός που τολμά να δέχεται και να βάζει τον σπόρο της ανεξιθρησκίας κατορθώνει να εξυψωθεί έως τους Θεούς του με την ελευθερία της σκέψης, νομίζω ότι τα πάθη και οι αδυναμίες τους δεν είναι μόνο γοητευτικά αλλά και παράδειγμα προς μίμηση.

Επιπλέον ένας θεός που βιώνει την αθανασία κατά τον ίδιο τρόπο που ο άνθρωπος βιώνει τη θνητή ζωή, με λάθη, πάθη, αμαρτίες -με τη διαφορά πως ο δεύτερος προσπαθεί να καταστείλει τη φύση του, ενώ ο πρώτος την αποδέχεται και μάλιστα την απολαμβάνει- με κάνει να αναρωτηθώ μήπως αυτή είναι και η ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στους δημιουργούς και τα δημιουργήματά τους. Αν αποδεχτούμε θεούς με αδυναμίες, αποδεχόμαστε και τον εαυτό μας και του δίνουμε τα περιθώρια να ανασάνει και να σκεφτεί ελεύθερα, σε αντίθεση με θεούς αλάνθαστους που πρακτορεύουν τη νομιμοφροσύνη και την υποταγή σε κάτι τόσο ξένο προς τον άνθρωπο. Και πρέπει να παραδεχτώ ότι πιο εύκολα ταυτίζομαι μ΄ έναν θεό που έχει το θάρρος και την ειλικρίνεια να μου αποκαλυφθεί όπως πραγματικά είναι, γιατί έτσι έρχομαι πιο κοντά σ΄ αυτό που η ίδια είμαι: Άνθρωπος.

Παρά το έντονο ερωτικό στοιχείο, το βιβλίο σας διατρέχει η αγωνία της απάντησης στο αιώνιο ερώτημα: Πώς και υπό ποίες συνθήκες δημιουργήθηκαν οι πρωτόπλαστοι; Πόσο επίκαιρο θεωρείτε αυτό το ερώτημα;

Μαρία ΖαχαράκηΝομίζω ότι αυτό το ερώτημα, τουλάχιστον όσο υπάρχουν άνθρωποι που σκέφτονται, θα παραμένει το πιο επίκαιρο όλων των αναζητήσεών μας. Έχει ειπωθεί, δυστυχώς δεν θυμάμαι από ποιον, πως αυτός που δε γνωρίζει την ιστορία του είναι καταδικασμένος να την ξαναζήσει. Εάν λοιπόν φτάσουμε να απαντήσουμε σε μια τέτοια πρόκληση ή έστω να συλλογιστούμε κατά πόσο ισχύουν οι διάφορες θεωρίες για την αυγή του ανθρωπίνου γένους, θα έχουμε κάνει το πρώτο βήμα ώστε να γράψουμε καινούργια Ιστορία και αναπόφευκτα ν΄ αποφύγουμε τα λάθη του παρελθόντος. Αν για παράδειγμα οι διάφορες θρησκείες παραδέχονταν την κοινή καταγωγή του ανθρώπου και δεν διεκδικούσαν καθεμία για λογαριασμό της αυτή την «περιουσία», αυτή τη στιγμή δεν θα μπορούσαμε να μιλάμε για θρησκευτικό φανατισμό και διεκδίκηση του σύμπαντος από έναν σωρό θεούς, αυτόματα θα μετατρεπόμασταν σε μέλη ισότιμα και ο ρατσισμός -τουλάχιστον ο θρησκευτικός- θα ήταν έκθεμα των μουσείων όλης της γης.

Ο κοινός Θεός του Δυτικού κόσμου «λειτουργεί» μέσα από ένα πλέγμα κανόνων και απαγορεύσεων. Συχνά, πάνω στην απογοήτευσή μας, όποτε δοκιμάζουμε πόνο, τον θεωρούμε… ανεύθυνο -για να μην πω κακό και εκδικητικό! Έχουμε πράγματι ανάγκη από έναν τέτοιο Θεό;

Κυρίως αναρωτιέμαι αν έχουμε ανάγκη από έναν οποιοδήποτε θεό κι όχι από έναν θεό που μας καταδυναστεύει. Η αναγκαιότητα ύπαρξης ενός θεού μάς εξαναγκάζει ίσως να τον αποδεχτούμε ως αναγκαίο κακό. Είναι η κληρονομιά μας, η μαγιά που βρήκαμε -και δύσκολα αποποιούμαστε την περιουσία μας. Από το τίποτα μόνο οι θεοί δημιουργούν, οπότε εμείς θα πρέπει να κάνουμε χρήση της μαγιάς, ώστε να φτιάξουμε μια νέα συνταγή προσαρμοσμένη στην εποχή μας -και, αν δεν το κάνουμε, είμαστε αδικαιολόγητοι, σε αντίθεση με τον θεό που έχει την απόλυτη δικαιολογία: Εξυπηρέτησε τις ανάγκες μιας άλλης εποχής επάξια, αλλά δεν είναι διαχρονικός ή έστω κλασικός, ώστε να του επιρρίπτουμε ευθύνες.

Από αρχαιοτάτων χρόνων, ο άνθρωπος θέτει την μάχη του Καλού με το Κακό σε διαρκή βάσανο. Επί του θέματος έχουν λεχθεί πολλά. Πιστεύετε ότι πάντα υπερισχύει το γενικά θεωρούμενο και εννοούμενο ως Καλό; Αν όχι, πώς θα δικαιολογούσατε την εκάστοτε νίκη – επικράτηση του Κακού;

Θα χρησιμοποιήσω τη ρήση του Εdmund Burke, μια και μου έχει δώσει την καλύτερη εξήγηση στο ερώτημα γιατί η ζωή δεν είναι σαν τα παραμύθια: Το μόνο που χρειάζεται το κακό για να επιτύχει είναι οι ευπρεπείς να μένουν αδρανείς. Άρα το ερώτημα είναι πόσοι ευπρεπείς υπάρχουν κι από αυτούς πόσοι επιλέγουν την αδράνεια. Ρίχνοντας μια ματιά γύρω μου, θα έλεγα πως ευπρεπείς υπάρχουν, αλλά αναρωτιέμαι συχνά γιατί δεν αναλαμβάνουν δράση… Αλήθεια γιατί τόση αδράνεια; Πού κρύφτηκαν οι ήρωες και μας άφησαν μόνους να πολεμάμε τον δράκο; Μήπως θα έπρεπε να αλλάξουμε στάση κι από θεατές να γίνουμε ήρωες οι ίδιοι, σ’ έναν κόσμο που μοιάζει τόσο να τους έχει ανάγκη; Αλλά… είμαστε ευπρεπείς;Μαρία Ζαχαράκη

Λέγεται συχνά πως, ως είδος, μας διακατέχει μια εγγενής τάση προς την αμαρτία -αυτό που πολλοί αποκαλούν ανώδυνα «απόκλιση». Πόσο ελεύθερος είναι ο άνθρωπος ως προς τις επιλογές του, από την στιγμή που γεννιέται με φυσικές – φυσιολογικές αδυναμίες και πάθη;

Νομίζω ότι η μεγαλύτερη αμαρτία είναι να πηγαίνουμε ενάντια στη φύση μας, όποια κι αν είναι αυτή. Ελεύθερος είναι ο άνθρωπος που επιλέγει να ζήσει σύμφωνα με αυτήν και όχι με τα πρότυπα ή στερεότυπα που επιβάλλονται από την κοινωνία. Αν δεχτούμε ότι η πολυγαμία είναι απόκλιση σε μια μονογαμική κοινωνία, αυτόματα αναρωτιόμαστε ποιος το ορίζει αυτό, οι κοινωνικές, θρησκευτικές συμβάσεις ή ο φόβος να αποκλίνουμε από αυτές; Αν είμαστε φτιαγμένοι ως πολυγαμικοί, γιατί θα πρέπει να αντιτιθέμεθα και να το θεωρούμε αποκλίνουσα συμπεριφορά; Μόνο για να χαρακτηριζόμαστε ως φυσιολογικοί μέσα σε μια κοινωνία που ίσως η ίδια τελικά μας ωθεί να αποκλίνουμε από την πραγματική φύση μας; Θα έπρεπε -πιστεύω- να επαναπροσδιορίσουμε την αμαρτωλή φύση μας, αλλά και την αμαρτωλή φύση της κοινωνίας… Ίσως η κοινωνία να είναι αυτή που έχει μια εγγενή τάση προς την απόκλιση από την αληθινή φύση του ανθρώπου, ίσως θα έπρεπε να απομονωθούμε, ώστε να έχουμε τη δυνατότητα να ζήσουμε ελεύθερα…

Στο βιβλίο σας επαναλαμβάνεται έντονα το υπαινικτικό «οι άγγελοι έρχονται στην γη όταν πρόκειται να προστατεύσουν έναν άνθρωπο…». Αυτό από μόνο του προϋποθέτει μιαν απαράδεκτη επιλεκτικότητα: Υπάρχουν άραγε άνθρωποι που δεν αξίζουν αυτήν την «θεία προστασία»;

Αυτή η απαράδεκτη επιλεκτικότητα έχει να κάνει με τον ίδιο τον Θεό. Δεν βλέπω για ποιο λόγο να μην ξεχωρίζει και να μην κατηγοριοποιεί ανθρώπους, όταν ανάμεσα σε τόσα έθνη και λαούς επέλεξε τον… περιούσιο λαό του; Δηλαδή οι υπόλοιποι λαοί ήταν ανάξιοι να γίνουν πρεσβευτές του δόγματός του ή να σωθούν από τα δεινά του αρχαίου κόσμου; Απλώς ακολουθώ την τακτική του!

Θα θέλατε να βρισκόσασταν στην θέση της κεντρικής ηρωίδας, της Άντριαν, να ερωτευόσασταν έναν… άγγελο και να δοκιμαζόσασταν από τον πόνο ενός απαγορευμένου έρωτα;

Μαρία ΖαχαράκηΑκόμη κι ο απαγορευμένος έρωτας είναι μια στιγμή τύχης μέσα στην ατυχία μιας ζωής όπου τα πάντα ρει και ουδέν μένει… Αλλά αξίζει πραγματικά να διεκδικήσεις  ή να απολαύσεις κάποιον που ανήκει σε άλλον, να παραβιάσεις τις αρχές σου, να τα βάλεις με τον Θεό σου για να ικανοποιήσεις τα ένστικτά σου; Ναι, το ένστικτο είναι δυνατό και ακόμη πιο δυνατό είναι το πάθος που γεννάται από την καταδυνάστευση της επιθυμίας για σαρκική επαφή, αλλά θα διακινδύνευες τον αυτοσεβασμό σου βάζοντας τη σφραγίδα σου και την υπογραφή σου  σε κάτι που θεωρείς ανήθικο, δοκιμάζοντας τόσο τον πόνο όσο και την εξιλέωση;

Αυτά τουλάχιστον είναι τα ερωτήματα που θα έθετα στον εαυτό μου, και η απάντησή μου θα ήταν ένα ηχηρό όχι! Ο έρωτας είναι μια ιδέα, μια θεϊκή ιδέα που σε βγάζει εκτός τροχιάς αν την ενστερνιστείς, ο απαγορευμένος έρωτας όμως είναι μια ιδέα, μια ανθρώπινη ιδέα που σε βγάζει εκτός εαυτού, εκτός γαλαξία, εκτός σύμπαντος. Παρ΄ όλ΄ αυτά εύχομαι να μπορούσα να υπερβώ τον εαυτό μου και στο ερώτημα του Νίκου Εγγονόπουλου “την λύπην ή την ανίαν;”  να απαντήσω…  “την λύπην”.

Τι θα ζητούσατε από τον δικό σας φύλακα – άγγελο;

Γνώση, Θέληση, δύναμη και κυρίως ελευθερία!

Ποιους συγγραφείς (Έλληνες και ξένους) θαυμάζετε περισσότερο, ποια τα αγαπημένα σας αναγνώσματα και για ποια θέματα δεν θα τολμούσατε ποτέ να γράψετε ένα βιβλίο;

Λιλή Ζωγράφου, Έρμαν Έσσε, Φρίντριχ Νίτσε, Ουμπέρτο Έκο, Κρισναμούρτι, είναι μερικοί μόνο από τους αγαπημένους μου. Τα βιβλία που έγραψαν ιστορία στην καρδιά μου και στοίχειωσαν το μυαλό μου πολλά, αλλά αν έπρεπε να διαλέξω θα ήταν τα εξής: Ανεμοδαρμένα ύψη της Έμιλι Μπροντέ, Τροπικός του Αιγόκερω του Χένρι Μίλερ, Το εκκρεμές του Φουκώ του Ουμπέρτο Έκο και Τάδε έφη Ζαρατούστρα του Νίτσε.

Δεν θα τολμούσα ποτέ να γράψω κάτι για ένα θέμα που με αφήνει αδιάφορη ή το θεωρώ βαρετό. Πρώτα θα πρέπει να με “στοιχειώσει”  και να με αναγκάσει να το σκέφτομαι νυχθημερόν, πριν πιάσω χαρτί και μολύβι στα χέρια, ώστε να με διασκεδάσει με τη συγγραφή του, γιατί πάνω απ’ όλα η συγγραφή για εμένα είναι διασκέδαση.

Μιλήστε μας για τα μελλοντικά συγγραφικά σας σχέδια. Είστε ικανοποιημένη από την σύγχρονη εγχώρια Αγορά του βιβλίου; Πώς βλέπετε το μέλλον του εκδοτικού χώρου στην πατρίδα μας;

Έχω τελειώσει ήδη με το τρίτο μέρος του “Νόμου” και δουλεύω δύο καινούργια βιβλία.

Το ένα σχετίζεται με το πεπρωμένο, μια κοπέλα η οποία δεν πιστεύει σε τίποτε, αυτό την κυνηγά απεγνωσμένα, όμως η ίδια αντιστέκεται μέχρις εσχάτων και αγωνίζεται για μια ζωή όπως αυτή θέλει κι όχι σύμφωνα με τη μοίρα της.

Το άλλο κινείται ανάμεσα στο γενετικό υλικό του ανθρώπου και το υλικό του σύμπαντος, έναν έρωτα, μια συνωμοσία και μια αφύπνιση.Μαρία Ζαχαράκη 4

Τώρα, όσον αφορά την εγχώρια Αγορά του βιβλίου, έχω την αίσθηση ότι κάνει κύκλους γύρω από τον εαυτό της σε μια επαναλαμβανόμενη θεματολογία και ένα διαρκώς συρρικνούμενο αναγνωστικό κοινό με σταθερότητα στις προτιμήσεις του… Καμιά φορά όμως πέφτει στα χέρια  μου ένα βιβλίο που με αφήνει άφωνη και αμήχανη μπροστά σε αυτά που πραγματεύεται, αλλά νιώθω ότι είναι η εξαίρεση στον κανόνα. Γενικώς δε βλέπω μέλλον στην πατρίδα μας, πολύ δε περισσότερο στον χώρο των εκδόσεων. Αλλά ποτέ δεν ξέρεις… Όσο  υπάρχουν εκδότες που τολμούν, άνθρωποι που γράφουν, άνθρωποι που διαβάζουν, όλα είναι πιθανά.

Πείτε μας παρακαλώ τρία πράγματα που θα θέλατε να πείτε στους αναγνώστες σας και τρία που θα επιθυμούσατε να λάβουν υπ’ όψιν τους οι εκδότες.

Τι να πεις σε ανθρώπους που δείχνουν προτίμηση σ’ ένα βιβλίο από την τηλεόραση -είναι σαφώς ένα δύσκολο κοινό… Λοιπόν, εύχομαι  να τους ταξιδέψω, να τους προβληματίσω, να τους κατακτήσω.

Οι εκδότες, χμ! Χωρίς αυτούς δεν θα υπήρχαν τα βιβλία και η ζωή θα ήταν πιο φτωχή… Αλλά, πριν αποφασίσουν να εκδώσουν κάτι, ας σκεφτούν μήπως την κάνουν και κουραστική… Όταν πάλι αποφασίζουν να μην εκδώσουν κάτι, ας σκεφτούν μήπως χάνουν την ευκαιρία να διευρύνουν το αναγνωστικό κοινό τους… Και, τέλος, ας έχουν το νου τους, κάπου εκεί έξω υπάρχει μια νέα Rowling και δε θα ήθελαν να τη χάσουν επειδή δεν μπήκαν στον κόπο να διαβάσουν το χειρόγραφό της!

Διαβάστε επίσης: Νόμος

Εκδοτικός Οίκος

Διαβάστε επίσης...

Please wait...

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε για όλα τα νέα του βιβλίου κατευθείαν στο e-mail σας. Εγγραφείτε τώρα!