Στέφανος Ξένος: Πλέον πολλά σπίτια δεν έχουν βιβλιοθήκες…

[ συνέντευξη στον Πάνο Γιαννάκαινα ]

Ο Στέφανος Ξένος μιλάει λίγο και μάλιστα… χαμηλόφωνα! Κινείται αθέατα, ελαφρώς υποτονικά, μα παράγει έργο. Διαβάζει, κριτικάρει, εκπροσωπεί… Σε κρατάει σε απόσταση, μα τον διαβάζεις και τον αισθάνεσαι δίπλα σου! Το Superior Books τον εντόπισε και τον υπέβαλε στην γνωστή… ανακριτική διαδικασία!

Ο κόσμος σε γνώρισε κυρίως από τις βιβλιοκριτικές σου. Το 2012 πέρασες στην «απέναντι όχθη» -αυτήν της συγγραφής- με το βιβλίο σου Η τελευταία εβδομάδα. Πώς θα περνούσε ο Στέφανος την δική του… τελευταία εβδομάδα;

Η τελευταία εβδομάδαΔεν θα την πέρναγα πολύ διαφορετικά απ’ ότι περνάω τώρα μια οποιαδήποτε εβδομάδα. Αυτό δε σημαίνει πώς είμαι ευτυχισμένος επειδή κάνω ό,τι θέλω, αλλά ότι είμαι χαρούμενος γιατί κάνω πολλά απ’ όσα θέλω. Τώρα, εκείνο που με απασχολεί είναι μήπως υποσυνείδητα πείθω τον εαυτό μου ότι μου αρέσουν αυτά που κάνω. Μια διαρκής διαμάχη στο τι είσαι πραγματικά και το τι νομίζεις ότι είσαι…

Πολλοί δεν διστάζουν να πουν: Δεν μετανιώνω για ό,τι έκανα στην ζωή μου! Υπάρχουν πράγματα που δεν θα έκανες, αν είχες μια δεύτερη ευκαιρία, και κάποια που δεν κατάφερες αλλά θα ήθελες να κάνεις;

Κι εγώ ανήκω σ’ αυτήν την κατηγορία ανθρώπων, δεν μετανιώνω για ό,τι έχω κάνει μέχρι τώρα. Όλα τα λάθη αποτελούν τα καίρια σημεία εξέλιξης ενός ανθρώπου. Άλλωστε, για να κάνεις κάτι μια δεδομένη στιγμή σημαίνει ότι αυτό έχεις ανάγκη να πράξεις. Δυστυχώς όμως σε περιπτώσεις που αφορούν την ανθρώπινη ψυχή, συνήθως το λάθος αναγνωρίζεται μετά την απομάκρυνση από το ταμείο. Φυσικά, υπάρχουν πράγματα που δεν κατάφερα να κάνω, όμως «ο άνθρωπος είναι πλήρης στον εαυτό του». Κάποια άλλη στιγμή ίσως…

Με το Axis Mundi επέλεξες να «βαπτιστείς» στον κόσμο της Ποίησης. Οφείλω να ομολογήσω ότι κι εδώ η γραφή σου (όπως και στην πρόζα) παραμένει σφικτή, λακωνική και βαθυστόχαστη. Τι θεωρείς ως μείζονα ποίηση, ποιοι Έλληνες ποιητές σε αγγίζουν περισσότερο και ποιους ξεχωρίζεις από τους ξένους;

Μείζονα ποίηση θεωρώ εκείνη που μπορεί να φτάσει στην ψυχή του πιο απλού αναγνώστη, να του μιλήσει, να τον παρηγορήσει, να τον συντροφέψει και να τον γεμίσει συναισθηματικά. Είναι σαν ο στίχος να λέει στο αφτί του αναγνώστη: «Δεν είσαι μόνος σου». Ποιητές που διαβάζω και ξαναδιαβάζω είναι ο Σεφέρης, ο Ελύτης, ο Ουράνης, ο Βάρναλης, ο Χικμέτ, ο Νερούδα, ο Μπουκόφσκι.

Το πρόσφατο βιβλίο σου, με τίτλο Μεταξύ ανθρώπων, καταδεικνύει την ωρίμανση του ανθρώπου που διαβάζει και «παιδεύει» τον λόγο του. Προσωπικά μού θυμίζει κάτι μεταξύ εξομολόγησης και φιλοσοφικών συμπερασμάτων ενός «επαγγελματία» αναγνώστη. Πού το κατατάσσεις;

Δεν μπορώ να το κατατάξω σε μια κατηγορία συγκεκριμένα. Δραματικοί μονόλογοι; Φιλοσοφικό δοκίμιο; Αφηγήματα; Δεν εντάσσεται αποκλειστικά σε μια κατηγορία. Άλλωστε, πόση σημασία έχει πραγματικά;

Σε όAxis Mundiλο το κείμενο διαβλέπει κανείς την αγωνία σου να παραγκωνίσεις το επουσιώδες και να ορίσεις το ουσιαστικό. Λειτουργείς περισσότερο αποτρεπτικά παρά ενθαρρυντικά προς την μία ή την άλλη κατεύθυνση. Αν έπρεπε να επιλέξεις έναν αφορισμό και μία παραίνεση προς τους αναγνώστες σου, ποια θα ήταν αυτά;

Περάσαμε μια περίοδο που ενθουσιαζόμασταν με οτιδήποτε μας απομάκρυνε από την ουσία, γιατί ήταν πιο εύπεπτο, χωρίς να σκαλίζει θέματα που θέλει κόπο και σκέψη για να τα διαχειριστείς. Τώρα, και λόγω της κρίσης, νομίζω ότι όλη αυτή η νοοτροπία έχει κάπως μειωθεί. Υπάρχουν αρκετοί αφορισμοί και παραινέσεις που θα ήθελα να γράψω, όμως θα προτιμήσω απλά να παραινέσω τους αναγνώστες να βρουν στα βιβλία τα αποφθέγματα εκείνα που εκφράζουν τους ίδιους.

Η αλήθεια είναι πως, εκτός του ιδιαίτερου τρόπου γραφής με τις χαρακτηριστικές κοφτές φράσεις, τις συμπαγείς προτάσεις και τα βαθιά νοήματα, ο λόγος σου είναι στρογγυλός και ποιητικός. Εντυπωσιάζει μια μελαγχολική διάθεση και μια αυτοκαταστροφική τάση που διέπει τους ήρωές σου. Από πίσω τους κρύβεται ο Στέφανος; Πώς θα περιέγραφες τον εαυτό σου;

Όλα ενυπάρχουν στον εαυτό μας. Αυτή είναι άλλωστε η ισορροπία, που αποτελεί την αφετηρία κάθε ανθρώπινης ψυχής. Αυτοκαταστροφικές τάσεις δεν νομίζω ότι έχω, μελαγχολία όμως υπάρχει στον εσωτερικό μου κόσμο, υπό τη μορφή της κρίσης και του φιλτραρίσματος των ερεθισμάτων και των γεγονότων, των οποίων τρόπον τινά γίνομαι φορέας, άμεσα ή έμμεσα, διαβλέποντας, ή τουλάχιστον έτσι πιστεύω, το μάταιο στον άνθρωπο κατά μόνας ή εν συνόλω. Σ’ αυτό το στοιχείο έγκειται και η μεγάλη διαφορά στον εαυτό μου, ότι εξωτερικά φαίνομαι τελείως διαφορετικώς άνθρωπος, πιο χαρούμενος, που ελπίζει για το καλύτερο.Μεταξύ ανθρώπων

Στο Μεταξύ ανθρώπων δίνεις στην κάθε μία «ιστοριούλα» ένα επιλογικό λεκτικό από κάποιον διάσημο του παρελθόντος. Κάτι σαν ερμηνεία κι απόδειξη μαζί. Να υποθέσω ότι αποτύπωσες στο χαρτί τις «εικόνες» που γέννησαν μέσα σου τα λόγια τους κι ότι, ως λογοτέχνης, αποτόλμησες την προέκταση των εικόνων αυτών στο χαρτί;

Η πρώτη σκέψη για τη δημιουργία του «Μεταξύ ανθρώπων» ήταν η σύνδεση ανάμεσα σ’ ένα πρόσωπο γνωστό στο ευρύ κοινό με μια φράση από κάποιον επίσης γνωστός συγγραφέα ή φιλόσοφο. Πριν υπάρξουν τα κείμενα ως προέκταση αυτής της σύνδεσης, υπήρξε το γεφύρωμα ανάμεσα σε πρόσωπα.

Εκτός από την γραφή, την βιβλιοκριτική και το agency άλλων συγγραφέων, Ελλήνων και ξένων, πώς μοιράζεις τον καθημερινό χρόνο σου; Όταν δεν έχεις να κάνεις με τον χώρο του βιβλίου, με τι ασχολείσαι; Μένει χρόνος για κάτι άλλο;

Οι διάφορες δραστηριότητες γύρω από το βιβλίο είναι αυτές που κατέχουν τον περισσότερο χρόνο. Ακόμα και όταν –υποτίθεται– υπάρχει χρόνος για ξεκούραση, προτιμώ να ψάχνω στο εξωτερικό και το εσωτερικό γύρω από το χώρο του βιβλίου για οτιδήποτε μπορεί να μου φανεί χρήσιμο ή μου έχει διαφύγει. Αυτό που δεν μπορώ να απολαμβάνω πια με την ίδια ευχαρίστηση είναι η ανάγνωση. Πέρα από τα του βιβλίου όταν βρω χρόνο προτιμώ να δω ταινίες και ξένες σειρές.

Πώς βλέπεις το μέλλον των εκδόσεων στην χώρα μας, τι δεν σου αρέσει στο υφιστάμενο καθεστώς και πώς θα μπορούσαμε να φέρουμε τους νέους πιο κοντά στο βιβλίο;

Οι εκδόσεις στη χώρα μας βρίσκονται σ’ ένα πολύ καλό επίπεδο, οι τίτλοι που επιλέγονται είναι αξιόλογοι ως επί το πλείστον, ενώ και η παραγωγή του «προϊόντος» είναι αρκετά ικανοποιητική. Δεδομένου ότι το συστηματικά αναγνωστικό κοινό είναι εξαιρετικά μικρό στην Ελλάδα, νομίζω ότι ο χώρος του βιβλίου υπερβάλλει εαυτόν για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Βέβαια αυτή η ανισότητα ανάμεσα στην παραγωγή βιβλίων και την απορρόφησή τους από το κοινό, έχει οδηγήσει αρκετούς εκδοτικούς οίκους στο να ζητούν χρήματα από τους συγγραφείς για την έκδοση του βιβλίου τους. Αυτό, αν δεν γίνεται με κριτήρια, θα οδηγήσει σε μια υπερπληθώρα τίτλων, ενώ θα χάνονται παράλληλα και τα καλά βιβλία μέσα στο χάος.

Στέφανος ΞένοςΆλλωστε εκδότης δεν σημαίνει μονάχα να παράγει ένα βιβλίο και να το διανείμει στα βιβλιοπωλεία, αλλά και να κρίνει την αρτιότητα των κειμένων. Νομίζω ότι φύσει και θέσει είμαστε λαός που προτιμά να περάσει καλά ένα Σάββατο πρωί παρά να διαβάσει ένα βιβλίο το αντίστοιχο διάστημα. Πώς μπορούμε να πείσουμε λοιπόν τους νέους να διαβάζουν περισσότερο; Το μόνο που μπορώ να εντοπίσω είναι ότι πλέον πολλά σπίτια δεν έχουν βιβλιοθήκες. Θα σου πω και την δική μου εμπειρία: ποτέ κανείς στην οικογένειά μου δεν μου είπε να διαβάσω ένα βιβλίο. Όμως στο σπίτι έβλεπα τον πατέρα μου να καταβροχθίζει και να αγοράζει συνεχώς βιβλία, η εικόνα αυτή πέρασε στο υποσυνείδητό μου και κάποια στιγμή ασυναίσθητα μπήκα εγώ στο πλάνο διαβάζοντας βιβλία.

Και μια τελευταία ερώτηση, στο πνεύμα της προεκλογικής περιόδου: Αν μια κυβέρνηση σε καλούσε ν’ αναλάβεις ένα υπουργείο της αρεσκείας σου, ποιο θα διάλεγες και γιατί;

Η εξουσία είναι θελκτική και γλυκιά. Όμως είναι πολύ δύσκολο να τη διαχειριστείς. Γι’ αυτό και μάλλον δεν θα προτιμούσα να αναλάβω κάποιο υπουργείο.

Εκδοτικός Οίκος

Διαβάστε επίσης...

Please wait...

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε για όλα τα νέα του βιβλίου κατευθείαν στο e-mail σας. Εγγραφείτε τώρα!