Στο φως καψαλίζουν φτερά οι πεταλουδίτσες

Κάθε που βλέπω σε πάγκους και BAZARια βιβλία στον σωρό, με πιάνει η ψυχή μου. Τίτλοι παλαιοί, σπανιότερα νέοι, στοιβαγμένοι ατημέλητα, σε τιμές εξευτελιστικές -όνειρα και κόπια γραφιάδων αγνώστων μα και καταξιωμένων, πάρε κόσμε και διάβαζε!

Ναι, το ότι το βιβλίο πέρα από γνωσιολογικό μέσο αποτελεί (πρωτίστως, ίσως) αγαθό προς εμπορία είναι ευρέως γνωστό. Όπως ευρέως γνωστοί είναι και οι (βασικοί έστω) κανόνες που διέπουν την λειτουργία της Αγοράς. Ο συγγραφέας μπορεί να γράφει για την ψυχή του, ο εκδότης όμως ποτέ: Το μεράκι του, αν και όποτε υπάρχει, περιορίζεται από τους άτεγκτους όρους της προσφοράς και της ζήτησης, η δραστηριότητά του χαρακτηρίζεται από μια στυγνή αλληλουχία εμπορικών συναλλαγών με επόπτες την Εφορία, τα λειτουργικά κόστη, την απαραίτητη κερδοφορία προκειμένου να επιβιώσει -και δίπλα σε αυτόν να επιβιώσουν κάμποσοι εργαζόμενοι και παντός είδους τροφοδοτούμενοι από την εκδοτικό χώρο.

Επομένως ο εκδότης δεν δικαιούται να αποτύχει! Αντ’ αυτού, αποτυγχάνουν άραγε τα… βιβλία;

Σκέψεις ανάλογες κάνω και κάθε που το βλέμμα μου σκοντάφτει στην (αχρείαστη;) πληροφόρηση: Bestseller της χρονιάς, τόσες χιλιάδες αντίτυπα, μεταφρασμένο σε τόσες γλώσσες κ.λπ. Απόδειξη της επιτυχίας τα νούμερα των πωλήσεων, η κατάταξη στα ευπώλητα (Θεέ μου, τι λέξη!) του μηνός, του έτους, της δεκαετίας… Με λίγα λόγια, η ποσότητα ως εκ του αποτελέσματος εγγυητής μιας επίπλαστης επιτυχίας, μιας ξιπασμένης δήθεν ποιότητας τόσο εύπεπτης για στομάχια «ανορεκτικά» αλλά και τόσο ρευστής και εφήμερης για διάνοιες με χρόνια αμνησία;

Φανταστείτε την εποχή που χτίζονταν παρθενώνες, πυραμίδες, την εποχή που γραφιάδες θεόπνευστοι έσκυβαν με την πένα τους στο χαρτί, κάτω από το τρεμάμενο φως του λυχναριού. Σκεφτείτε τις νύχτες που ζωγράφοι ανεπανάληπτοι μούλιαζαν το πινέλο στο χρώμα και το έσερναν στον καμβά, τις μέρες που έστηναν τρίποδο κάτω απ΄ τον καυτερό ήλιο, που αποτύπωναν στο τελάρο την άλικη γεύση του αίματος ή την πορεία του αδάμαστου φωτός. Πιστεύετε ότι όλοι εκείνοι οι εργάτες που έσερναν τα μαρμάρινα αγκωνάρια στον λόφο της Ακρόπολης, όλοι εκείνοι οι δύστυχοι δούλοι, με τις χαρακωμένες απ΄ το καμουτσίκι πλάτες, που έχτιζαν τους τάφους – μνημεία των Φαραώ, όλοι εκείνοι οι μεγάλοι δημιουργοί τής μουσικής, της γλυπτικής, οι μαθημένοι στα πατέ και την σαμπάνια, οι πεινασμένοι και οι χορτάτοι, είχαν συνείδηση πως συμμετείχαν σε κάποιο αξιομνημόνευτο θαύμα; Πως ελάμβαναν κομμάτι από την πίτα της δόξας που έμελλε να κερδίσει το δημιούργημά τους;

Ακόμη πιο πέρα, οι σύγχρονοι άνθρωποι όλων εκείνων που με ιδρώτα και αίμα κατάφεραν να στήσουν κάτι «αιώνιο», να δημιουργήσουν αυτό που σήμερα αποκαλούμε Τέχνη Ανθρώπων, πιστεύετε ότι είχαν συναίσθηση, επίγνωση, του πώς θα αντίκριζε όλ΄ αυτά το πεινασμένο μάτι των σημερινών επιγόνων τους;

Κι όμως, όλοι αυτοί οι αθέατοι κι άγνωστοι μεγαλουργοί, όλοι αυτοί οι επώνυμοι και γνωστοί καλλιτέχνες, όλοι παρήγαγαν και προήγαγαν Πολιτισμό, χωρίς την έγνοια του bestseller, χωρίς την ψευδαίσθηση της εφήμερης αποδοχής, χωρίς την εγωιστική διάθεση για διάκριση και κέρδος. Ο Πολιτισμός παράγεται μόνον όταν ο άνθρωπος δουλεύει για τον κότινο των δικών του αξιών, για την τέρψη της δικής του εξευγενισμένης ψυχής, την ικανοποίηση του δικού του αδηφάγου πνεύματος.

Οι δημιουργοί αξιωματικά διαπνέονται από την άφθαρτη ύλη των ανθρώπων που στέκουν ένα βήμα ψηλότερα από τους συνανθρώπους τους. Δεν κρίνονται από αυτούς, δεν επιδιώκουν την επιδοκιμασία και το χειροκρότημα. Δεν εκλαϊκεύουν για να κολάσουν, δεν ενδιαφέρονται και δεν εξαρτώνται από την γενική αποδοχή.

Για χρόνια κι αιώνες ζουν στο περιθώριο, περπατούν τον μοναχικό τους δρόμο μέχρι το τέλος: Την Ιθάκη της ατομικής ολοκλήρωσης.

Και τότε, ένα εκτυφλωτικό φως μαγνητίζει τα αδόκιμα πλήθη. Άνθρωποι διαφορετικών γενεών, κουλτούρας, αντίληψης, συγκλίνουν για να θαυμάσουν. Προσπαθούν να κατανοήσουν τον δημιουργό. Αδύνατον! Οι τυχερότεροι εξ αυτών πλησιάζουν παράτολμα το δημιούργημα.

Και τότε, στο άκρατο φως του, σαν ανυποψίαστες πεταλουδίτσες καψαλίζουν τα φτερά τής ευγενούς απληστίας τους…

Πάνος Γιαννάκαινας

Διαβάστε επίσης...

Please wait...

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε για όλα τα νέα του βιβλίου κατευθείαν στο e-mail σας. Εγγραφείτε τώρα!