Θεόδωρος Δεύτος: Αυτός ο λαός δεν αντέχει άλλη αιμορραγία

[ Συνέντευξη στον Πάνο Γιαννάκαινα ]

Προσηνής και απτός, γλυκομίλητος, ο Θεόδωρος Δεύτος μιλά στο superiorbooks.gr για τα βιβλία του, τις αγωνίες και τις απογοητεύσεις που νιώθει ο κάθε Έλληνας καθημερινά. Μιλά για τις δεκάδες «προδοσίες», τις πίκρες και το αίμα που το έθνος των Ελλήνων στην μακραίωνη ιστορία του έχυσε, τις δοκιμασίες και τα δεινά που δοκίμασε, μέχρι σήμερα. Και δηλώνει αισιόδοξος για την νέα γενιά, τα δροσερά ελληνόπουλα που, μέσα στην ατυχία της εποχής, παλεύουν για ένα καλύτερο αύριο.

Λαμβάνοντας αφορμή από τον τίτλο του βιβλίου σας, Σμύρνη συγγνώμη, θα ήθελα να σας θέσω το ερώτημα: Οφείλει τελικά η Ελλάδα μια «συγγνώμη» στους αδελφούς μας των «μεγάλων πατρίδων»; Αναγνωρίζετε την ευθύνη της «μητέρας – πατρίδας» έναντι όλων όσων εγκαταλείφθηκαν να υποστούν τα βάσανα που υπέστησαν; Και δεν εννοώ μόνον τους πολιτικούς και τους υπεύθυνους στα κέντρα λήψης αποφάσεων εκείνης της περιόδου -όλοι γνωρίζουμε ότι και η συμπεριφορά του απλού λαού δεν ήταν σε κάθε περίπτωση η καλύτερη…Σμύρνη, συγγνώμη

Κύριε Γιαννάκαινα σας ευχαριστώ κατ’ αρχάς για την καλοσύνη σας να μου ζητήσετε αυτή την συνέντευξη. Έρχομαι αμέσως στο ερώτημά σας. Δεν υπάρχει νομίζω καμία μα καμία αμφιβολία, τουλάχιστον δεν έχει υποπέσει εις την αντίληψή μου, δεν το ισχυρίζεται κανείς, ότι οι ευθύνες της ελληνικής Πολιτείας, του ελληνικού κράτους εν προκειμένω, του πολιτικού συστήματος, δεν  ήταν υπαρκτές, δεν ήταν μεγάλες και ότι κάποιες από αυτές δεν ήταν και κακόβουλες (αναφέρομαι στην προδοσία της Κύπρου), για τις καταστροφές, για τον ακρωτηριασμό που έχουν υποστεί μεγάλα κομμάτια του Ελληνισμού.

Στην ιστορία της Μικρασιατικής Kαταστροφής, ο ιστορικός έχει ο ιστορικός έχει καταγράψει σωρεία λαθών και παραλείψεων, τα οποία ήταν οι αφορμές και οι αιτίες που κατεσφάγησαν ενάμιση εκατομμύριο Έλληνες. Το πιο καλλιεργημένο, το πιο ανεπτυγμένο, το πιο μορφωμένο, το πιο δραστήριο κομμάτι του Ελληνισμού, παραδόθηκε βορρά στην χατζάρα του Τούρκου δυνάστη. Γιατί, τι έφταιξε;

Έχουν περάσει 94 χρόνια και μπορούμε νομίζω να δούμε τα πράγματα νηφάλια, μακριά από κομματικούς φανατισμούς και προσωπικά πάθη:

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος έχτισε συμμαχίες, τις εκμεταλλεύτηκε όταν του δόθηκε η δυνατότητα και κατάφερε να δώσει ελπίδα και προοπτική στο έθνος των Ελλήνων. Ενώ λοιπόν ο Ελληνικός Στρατός προήλαυνε στην Μικρασία, στο εσωτερικό μέτωπο επικράτησε γκρίνια και μιζέρια, η εθνική ομοψυχία που έπρεπε να σφυρηλατείται, είχε πάει περίπατο! Ο εθνικός διχασμός που ακολούθησε, η εγκατάλειψή μας από την μεριά των συμμάχων, το πολιτικό κόστος που ακολουθεί τους Έλληνες πολιτικούς εις το διηνεκές, είναι μερικές από τις αιτίες της καταστροφής.

Επομένως στο ερώτημα αν έφταιξαν οι πολιτικοί, η απάντηση είναι καταφατική. Ναι οι ευθύνες τους υπήρξαν μεγάλες, γιατί περισσότερο τους ενδιέφερε ποιος θα βρίσκεται στην εξουσία, παρά οι εξελίξεις στο μέτωπο και οι σχέσεις με τους συμμάχους. Υπαινίσσεστε αν, εκτός της πολιτικής τάξης, έχει ευθύνη και ο λαός. Ναι, ασφαλώς ο λαός έχει ευθύνη για το ποιους επιλέγει να τον κυβερνήσει κάθε φορά. Επίσης έχει ευθύνη γιατί, δεν υποδέχτηκε με τα καλύτερα αισθήματα τους αδελφούς Μικρασιάτες, όπως δεν υποδέχτηκε καλά τους Κωνσταντινουπολίτες το 55 και το 64, αλλά και τους αδελφούς Βορειοηπειρώτες το 1990. Οφείλουμε ένα συγγνώμη σ΄ εκείνους που χάθηκαν άδικα; Ασφαλώς και το οφείλουμε, ένα ειλικρινές, ένα αληθινό ΣΥΓΓΝΩΜΗ, είναι το ελάχιστο που μπορούμε να πράξουμε, ακόμη και σήμερα, για να δικαιωθούν οι αδικαίωτοι, ποτέ δεν είναι αργά! Εγώ αυτό το συγγνώμη το είπα μέσα από το βιβλίο μου, το αισθανόμουν ως ιερό χρέος, γι΄ αυτούς που χάθηκαν άδικα, στον βωμό της ελευθερίας, της ανεξαρτησίας, μιας ζωής ανεξάρτητης από την τουρκική καταπίεση!

Ναι, ασφαλώς ο λαός έχει ευθύνη για το ποιους επιλέγει να τον κυβερνήσει κάθε φορά

Οι νεότερες γενιές μαθαίνουν για το δράμα της Μικρασιατικής Καταστροφής μ΄ έναν κάπως «αποστειρωμένο» τρόπο -μέσα από σχολικά βιβλία ή περιληπτικά συγγράμματα. Από αυτές τις πηγές σαφώς λείπουν η αμεσότητα και το βάθος της εξιστόρησης. Από την άλλη, πλήθος λογοτεχνικών βιβλίων με σημείο αναφοράς ακριβώς τα «μικρασιατικά» είδαν κατά τα τελευταία χρόνια το φως της δημοσιότητας. Πώς εξηγείτε την γενική διαπίστωση ότι, ενώ η επίσημη Πολιτεία σχεδόν αδιαφορεί, η συγκεκριμένη θεματολογία επιμένει θαυμαστά να σαγηνεύει τους αναγνώστες;

Γνωρίζετε καλύτερα από εμένα, πόσες και ποιες σκοπιμότητες υπεισέρχονται στην διαμόρφωση της ύλης των σχολικών βιβλίων, ειδικά όταν αυτή έχει σχέση με τους συγκεκριμένους γείτονες, με τους οποίους πάντα προσπαθούμε να οικοδομήσουμε σχέσεις φιλίας και καλής γειτονίας, εις βάρος πολλές φορές της πραγματικής ιστορίας και της ιστορικής μνήμης.

Έχω την εντύπωση ότι αυτός είναι και ο βασικός λόγος, για τον οποίον  στρογγυλεύονται πολλές δυσάρεστες, για εκείνους ιστορικές στιγμές. Πάνω σε αυτό θα σας διηγηθώ μια ιστορία: Ήταν οι πρώτοι μήνες από την έκδοση του βιβλίου, όταν δέχτηκα ένα τηλεφώνημα από έναν δάσκαλο, από την μακρινή Νίσυρο. Εν ολίγοις μου είπε ότι, επειδή του άρεσε η αφήγηση του βιβλίου, το πήρε στην τάξη και διάβασε στους μαθητές του της ΣΤ τάξης, εκτεταμένα αποσπάσματα από το βιβλίο μου, γιατί έτσι θεωρεί ότι πρέπει να διδάσκεται το μάθημα της ιστορίας. Για την ιστορία, το όνομα αυτού του πεφωτισμένου δασκάλου είναι Νίκος Διακογιάννης, τον οποίον και ευχαριστώ.

Θεόδωρος ΔεύτοςΤώρα γιατί επιμένει η θεματογραφία στα Μικρασιατικά θέματα:

Θεωρώ ότι η απώλεια της Μικρασίας, με τον τρόπο που αυτή έγινε, είναι ένα θέμα που μας πονάει ακόμη, πέραν του ότι, μην ξεχνάτε, ότι ο μισός σχεδόν πληθυσμός της χώρας, προέρχεται από αλησμόνητες πατρίδες. Επομένως ενδιαφέρονται να μάθουν, δικαιούνται να μάθουν και αυτό πράττουν, αγοράζοντας βιβλία που τους γυρίζουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στις ρίζες των προγόνων τους. Δεν το βλέπω καθόλου παράξενο, απεναντίας το θεωρώ εξαιρετικά θετικό και ελπιδοφόρο!

Στην 11χρονη (αν δεν απατώμαι) πορεία σας ως συγγραφέας έχετε κερδίσει την αγάπη και την εκτίμηση του αναγνωστικού κοινού. Τα ιστορικά σας μυθιστορήματα κάνουν επανειλημμένες εκδόσεις –επομένως οφείλετε να παραδεχθείτε τον χαρακτηρισμό του επιτυχημένου συγγραφέα. Ποιο είναι κατά την άποψή σας το «δυνατό» σημείο των έργων σας; Τι ανακαλύπτει στην γραφή σας ο αναγνώστης, που δεν το βρίσκει αλλού;

Ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια. Πρέπει να πω ότι δεν θεωρώ ότι είμαι αυθεντία ή ότι κάνω κάτι μοναδικό. Προσπαθώ μέσα από τα κείμενα μου, από τα ιστορικά μου μυθιστορήματα , να ευχαριστήσω τον αναγνώστη, να μην νοιώσει προδομένος, αλλά συγχρόνως θέλω να μάθει πράγματα που δεν γνώριζε ή που τα είχε στον εγκέφαλο του συγκεχυμένα. Ξέρετε, εμένα με ακολουθεί η δασκαλίστικη διάστασή μου, σε ό,τι κι αν κάνω στη ζωή -δεν θα μπορούσα, σε μια τέτοιας μορφής ενασχόληση, να την αφήσω σπίτι! Θέλω ο αναγνώστης να μάθει -και νομίζω ότι αυτό μου το πιστώνουν οι αναγνώστες. Πολλοί μου λένε για το τελευταίο βιβλίο μου, που αναφέρεται στα Κυπριακά, το Μήπως αγάπησα λάθος πατρίδα;, ότι ελάχιστα πράγματα γνώριζαν για την πορεία του κυπριακού ζητήματος από τις αρχές της δεκαετίας του ΄50 μέχρι την εισβολή του ΄74. Είναι αλήθεια, πού να τα μάθουν όμως; Ποιος να τους τα διδάξει;

Βρισκόμουν πριν δύο χρόνια στο ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου, για μια συνέντευξη, και η δημοσιογράφος με ενημέρωσε ότι την ίδια περίοδο βρισκόταν στην Κύπρο η γνωστή κ. Ρεπούση, για να προτείνει αλλαγές στα βιβλία Ιστορίας της Κύπρου. Φανταστείτε, ούτε αυτοί που είχαν υποστεί την εισβολή και κατοχή, να μην γνωρίζουν όλη την αλήθεια ή την πάσα αλήθεια! Το μακρύ χέρι του μεγάλου αδελφού είχε φτάσει ως εκεί! Ρωτάτε ποιο είναι το δυνατό σημείο των έργων μου; Νομίζω η αλήθεια και η καθαρή ματιά που βλέπω τα πράγματα. Προσπαθώ να μπλέξω τους ήρωές μου μέσα στην πραγματική ιστορία, να ζυμωθούν μ΄αυτήν -και τότε το έργο αποκτά άλλη διάσταση, γίνεται για μένα μυσταγωγία!

Προσπαθώ να μπλέξω τους ήρωές μου μέσα στην πραγματική ιστορία, να ζυμωθούν μ΄αυτήν -και τότε το έργο αποκτά άλλη διάσταση, γίνεται για μένα μυσταγωγία!

Τελειώνοντας το βιβλίο σας αντελήφθην μια διδακτική επίγευση. Τι θα μπορούσαν να λάβουν οι νέοι, σήμερα, ως μήνυμα που θα θέλατε να αξιοποιήσουν; Θεωρείτε πως η σε βάθος γνώση της Ιστορίας μας θα απέτρεπε, ίσως, την σημερινή μας δεινή κατάσταση ως χώρα; Σ΄έναν κόσμο που διοικείται από τόσο περιπεπλεγμένα συμφέροντα, κρυφά και πολυδαίδαλα, μήπως η άποψη πως η γνώση από μόνη της είναι αρκετή για να δώσει τις πολυπόθητες λύσεις είναι κάπως… ανεδαφική;

Έχετε δίκιο, το ανέφερα ήδη νωρίτερα. Επιδίωξή μου είναι ο αναγνώστης να βγει σοφότερος ή έστω καλύτερα ενημερωμένος μετά από την ανάγνωση ενός δικού μου βιβλίου.

Ρωτάτε αν η γνώση θα έλυνε το πρόβλημα; Για φανταστείτε έναν λαό χωρίς γνώση… Μέσα στα μαύρα σκοτάδια… Ασφαλώς η γνώση από μόνη της δεν μπορεί να λύσει κανένα πρόβλημα, αλλά δεν έχετε ακούσει την ρήση ότι «λαός χωρίς ιστορική μνήμη, χωρίς γνώση της ιστορίας του, είναι λαός χωρίς μέλλον»; Το πιστεύω βαθιά αυτό, το πιστεύω, γι΄αυτό και εργάζομαι προς αυτή την κατεύθυνση. Επομένως το μήνυμα προς τους νέους είναι: Σημασία στη γνώση που οξύνει την κρίση και ανοίγει νέους ορίζοντες για μια κοινωνία ποιοτικότερη, περισσότερο διεισδυτική και πιο άξια! Πιστέψτε με, από το διάβασμα δεν έχασε κανείς!

Ας επανέλθουμε στο βιβλίο σας. Θεωρώ πως οι ήρωες, χωρίς να χάνουν την μαχητικότητά τους και την ελπίδα τους, δέχονται κάπως μοιρολατρικά τις κακοτυχίες και τα δεινά τους. Ακόμη και στο μεγαλύτερο κακό, αντιδρούν λίγο «άνευρα». Θέλω να πιστεύω ότι σκοπίμως τους «πλάσατε» έτσι. Γιατί;Καταστροφή Σμύρνης

Έχετε απόλυτο δίκιο στην διαπίστωση σας. Ξέρετε το μεγαλύτερο κομμάτι της μελέτης μου εν όψει της δημιουργίας αυτού του βιβλίου, ήταν να μπω στην ιδιοσυγκρασία του Σμυρνιού, του Μικρασιάτη εν γένει, να καταλάβω τον τρόπο που σκεφτόταν , που δρούσε.  Η μελέτη μου αυτή κατέδειξε, ότι ενώ οι Σμυρνιοί εν προκειμένω, ήταν άνθρωποι άξιοι, έμπειροι στις τέχνες, εξαιρετικοί στο εμπόριο, εν τούτοις ήταν ράθυμοι σαν χαρακτήρες. Καταλαβαίνετε τι λέω, δεν ήταν οι τύποι που θα έμπαιναν στο καμίνι, στην φωτιά. Ήταν αυτό που λέμε γιαβάς-γιαβάς! Απόδειξη αυτού του ισχυρισμού είναι η εξής ιστορία: Όταν ήρθαν οι Κωνσταντινουπολίτες και τους πρότειναν να τους ενισχύσουν οικονομικά για να οργανώσουν στρατό, μπροστά σε μια διαφαινόμενη υποχώρηση του Ελληνικού Στρατού, αυτοί το αρνήθηκαν. Αρνήθηκαν να προετοιμαστούν, εν όψει μιας καταστροφής!  Εδώ έρχεται να κολλήσει το στοιχείο που πολύ σωστά επισημάνατε.

Θα επιμείνετε στο ιστορικό μυθιστόρημα, με το οποίο γίνατε γνωστός στο ευρύτερο αναγνωστικό κοινό, ή πρόκειται να αλλάξετε συγγραφική ρότα; Τι μπορούμε να περιμένουμε στο άμεσο μέλλον;

Με βάση όσα σας έχω αναφέρει ήδη, η πρόθεσή μου είναι να συνεχίσω σε αυτόν τον δρόμο, έχοντας ως κύρια, αλλά όχι αποκλειστική, θεματολογία τις αλησμόνητες πατρίδες, μιας κι εγώ κατάγομαι από μια από αυτές. Έτσι, από έναν μακρύ κατάλογο θεμάτων, επεξεργάζομαι κάθε φορά ένα θέμα, με ευαισθησία και με πόνο ψυχής πολλές φορές, όπως τώρα που ασχολούμαι με τον Πόντο. Θέλω να μπορώ να καταθέτω την ματιά μου, να ψάχνω την δική μου αλήθεια, να δίνω την δική μου διάσταση σε πράγματα και καταστάσεις, και αν το καταφέρνω, αυτό ικανοποιεί τον αναγνώστη και αποτελεί την μεγαλύτερη χαρά την ύψιστη τιμή για τον γραφιά, τον συγγραφέα, όπως συνηθίζουμε να τον λέμε!

Σημασία στη γνώση που οξύνει την κρίση και ανοίγει νέους ορίζοντες για μια κοινωνία ποιοτικότερη, περισσότερο διεισδυτική και πιο άξια! Πιστέψτε με, από το διάβασμα δεν έχασε κανείς!

Είναι άλλωστε τόσα πολλά τα θέματα, τόσες πολλές οι πληγές του Ελληνισμού, που καλά να είμαστε να γράφουμε! Να ευχηθούμε μόνο οι πληγές να σταματήσουν εδώ, γιατί άλλη αιμορραγία αυτός ο λαός δεν την αντέχει! Δεν με ενδιαφέρει καθόλου να γράφω βιβλία που διαβάζονται στην παραλία με τον φραπέ, και ασχολούνται με την διαιώνιση του ανθρώπινου είδους, ας το κάνουν άλλοι και ας πωλούν εκατοντάδες χιλιάδες αντίτυπα. Εγώ είμαι εδώ συγγραφικά, έχοντας έναν άλλο στόχο, ένα άλλο στίγμα, ένα στίγμα ελπίζω πιο χρήσιμο για την ελληνική κοινωνία!

Είστε φύσει αισιόδοξος για το μέλλον των εκδόσεων και του βιβλίου γενικότερα στην πατρίδα μας; Πιστεύετε πως οι σημερινοί Έλληνες διαβάζουν αρκούντως ή απλώς βιώνουν τα εκδοτικά με έναν επιφανειακό και πρόσκαιρο τρόπο;

Η αλήθεια είναι ότι, αν έπληξε έναν κλάδο η οικονομική κρίση που μαστίζει την χώρα μας τα τελευταία πέντε χρόνια, αυτός είναι αναμφισβήτητα ο τομέας των εκδόσεων. Όταν μια οικογένεια κάνει συνεχώς περικοπές σε βασικά είδη, για να τα φέρει βόλτα, ένα από τα πρώτα θύματα αντιλαμβάνεστε ότι είναι το βιβλίο. Χώρια από την μόδα με τα παζάρια, όπου καταναλώνεται ότι σαβούρα υπήρχε στις αποθήκες των εκδοτών, που προσφέρεται τάχα σε χαμηλές τιμές. Πάντως ένα θέμα, είναι οι υψηλές τιμές πώλησης, κάτι που οι σοβαροί εκδότες έχουν αρχίσει να το βλέπουν, επιτέλους. Λέω επιτέλους, γιατί σε προγενέστερες εποχές, θεωρώ ότι τα πράγματα σε σχέση με την τιμή του βιβλίου, είχαν ξεφύγει αρκετά. Τώρα η κρίση έχει προσγειώσει μερικούς από αυτούς, στην ωμή πραγματικότητα.

Παρά την οικονομική κρίση όμως, δεν θα έλεγα ότι περνάει κρίση και η παραγωγή νέων βιβλίων, πολλά από τα οποία είναι εξαιρετικά! Στο ερώτημα αν διαβάζουν οι Έλληνες, η απάντηση είναι εύκολη και απογοητευτική. Δυστυχώς οι Έλληνες δεν διαβάζουν, όμως ελπιδοφόρα είναι τα μηνύματα από τις νέες γενιές οι οποίες, σε αντίθεση με την υπόλοιπη κοινωνία, βρίσκεται σε διαφορετική τροχιά.

Ας ελπίσουμε ότι αυτή η κρίση που μαστίζει την χώρα θα αρχίσει σύντομα να εξομαλύνεται και έτσι θα μπορέσει να αναπνεύσει και το βιβλίο!

Δεν με ενδιαφέρει καθόλου να γράφω βιβλία που διαβάζονται στην παραλία με τον φραπέ, και ασχολούνται με την διαιώνιση του ανθρώπινου είδους, ας το κάνουν άλλοι και ας πωλούν εκατοντάδες χιλιάδες αντίτυπα

Ποιοι συγγραφείς είναι αυτοί που θεωρείτε ότι σας επηρέασαν βαθύτερα; Πώς τα πάτε με τους εκτός Ελλάδας συναδέλφους σας;

Θεωρώ ότι οι μεγάλοι Έλληνες κλασικοί έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση της προσωπικότητας μου, αλλά και της συγγραφικής μου οντότητας , με κορυφαίους τους Καζαντζάκη, Εμπειρίκο, Βάρναλη, Ροΐδη, Καραγάτση, Σαμαράκη, Διδώ Σωτηρίου. Από τους νεότερους: Μιχ. Γκανάς, Kική Δημουλά, Αναγνωστάκης, Θέμελης.

Όσον αφορά τους ξένους, από τα διαβάσματά μου θα ξεχώριζα τους: Αλμπέρ Καμί, Όργουελ, Ζολά, Ντίκενς από τους κλασικούς, και από τους νεότερους: Ουμπέρτο Έκο, Καούζο Ισιγκούρο, Άρθουρ Κέστλερ και Jo Nesbo.

Τι θα θέλατε να ευχηθείτε για τον τόπο μας; Δηλώστε μας τις τρεις βασικότερες αλλαγές που θα τολμούσατε, αν είχατε την δικαιοδοσία, προκειμένου να ξεφύγει η Ελλάδα από την σημερινή της δυσχερή κατάσταση.

Η σημερινή κρίση, κ. Γιαννάκαινα, θεωρώ ότι είναι μια ευκαιρία για τον ελληνικό λαό και το πολιτικό σύστημα κυρίως, να ξαναδεί τα πράγματα από την αρχή, να επανακαθορίσει στόχους και προτεραιότητες, να τολμήσει να βάλει το μαχαίρι στο κόκκαλο, να σπάσει αποστήματα και αγκυλώσεις του παρελθόντος. Αναρωτιέμαι, αν δεν τα κάνει τώρα, πότε θα τα κάνει; Δεν ξέρω αν η λαϊκιστική τους διάθεση και οι εξαρτήσεις από το πελατειακό σύστημα, θα τους το επιτρέψει!

Αναρωτιόμασταν πολλοί: ή στραβός ήταν ο γιαλός ή στραβά αρμενίζαμε! Τελικά αποδείχτηκε ότι στραβά αρμενίζαμε, ζούσαμε με δανικά, αλλά κανείς δεν σκεπτόταν ότι οι κουτόφραγκοι κάποτε θα ξυπνήσουν και θα τα ζητήσουν πίσω;

Μου ζητάτε να προτείνω τρεις αλλαγές, δεν είμαι ειδικός να το κάνω, αν και βαθύτατα πολιτικοποιημένος. Υπάρχουν ειδικότεροι εμού να το πράξουν, γεμίσαμε ξερόλες σε αυτή την χώρα! Εγώ, και λόγω επαγγελματικής διαστροφής, είμαι πρωτίστως εκπαιδευτικός, θα σας πω ότι οποιαδήποτε εθνική αναγέννηση, ανασυγκρότηση, δεν μπορεί παρά να ξεκινάει από την ΠΑΙΔΕΙΑ! Στην χώρα που γέννησε την Δημοκρατία, την Φιλοσοφία και τόσες άλλες αξίες, δεν δικαιούμαστε να αφήνουμε την Παιδεία σε αυτό το χάλι, δεν δικαιούμαστε να πειραματιζόμαστε και να ασελγούμε διαχρονικά πάνω στο ημιθανές σώμα της. Επιτέλους, τι άλλο παράγει αυτός ο τόπος; Τι άλλο έχει να προσφέρει, εκτός από μυαλά, ήλιο και θάλασσα;

Σε αυτά τα μυαλά λοιπόν πρέπει να επενδύσουμε, αυτά πρέπει να γίνουν η βαριά μας βιομηχανία και όχι να τα εκμεταλλεύονται οι κουτόφραγκοι, που δεν είναι και πολύ κουτόφραγκοι τελικά!

Εκδοτικός Οίκος

Διαβάστε επίσης...

Please wait...

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε για όλα τα νέα του βιβλίου κατευθείαν στο e-mail σας. Εγγραφείτε τώρα!