Το άνοιγµα στο επερχόµενο και Το αίνιγµα της τέχνης

Στην εποχή µας «κυριαρχεί, και πρόκειται να κυριαρχήσει και στο µέλλον, αυτό που ονοµάζουµε τεχνική -η οποία προηγείται και έπεται αυτής που αδέξια ονοµάζουµε τεχνολογία. Η τεχνική και η τεχνοεπιστήµη δεσπόζουν γενικώς και ειδικώς. Πραγµατοποιούν αρχέγονους µύθους. Γι’ αυτό η εποχή µας -που δεν µας ανήκει- είναι κατ’εξοχήν µυθοτεχνολογική. Αυτό δεν την εµποδίζει να στεκεται ανίκανη µπροστά σ’ αυτό που επίσης κυριαχεί: Το κενό».

Με τα λόγια αυτά, ο φιλόσοφος Κώστας Αξελός δίνει το στίγµα των καιρών και θέτει το ερώτηµα του επερχόµενου και της στάσης που καλούνται να κρατήσουν οι σηµερινοί άνθρωποι απέναντί του, διαθέσιµοι στο άνοιγµά του, στο πλαίσιο των παραγωγικών µεταµορφώσεων και των καταστροφών που διατρέχουν το πλανώµενο άστρο µας.

Το Άνοιγµα στο επερχόµενο (που αποτελεί το πρώτο µέρος του παρόντος βιβλίου) είναι το κείµενο της οµιλίας που εκφωνήθηκε τον Μάρτιο 2009 στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, κατά την τελετή αναγόρευσης του Κώστα Αξελού σε επίτιµο διδάκτορα.

Το Αίνιγµα της τέχνης (δεύτερο µέρος του βιβλίου), αποτελεί κείµενο οµιλίας που εκφωνήθηκε τον Απρίλιο 2007 στο ΤΕΙ Λαµίας και τον Μάρτιο 2009 στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, υπό την αιγίδα του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης και του ΑΠΘ.

Για τον Κώστα Αξελό, η λέξη και η έννοια τέχνη παραµένουν προβληµατικές. Τα έργα της δεν είναι φυσικό προϊόν, αλλά ανθρώπινο ποιητικό έργο, που παράγει επίσης και καταναλώνει το τίποτα.

Στο εξαιρετικά διεισδυτικό αυτό κείµενο, αντιµετωπίζονται οι διάφορες προσεγγίσεις της τέχνης στη διαδροµή του χρόνου, αλλά και το µέγα πρόβληµα της µορφής και του περιεχοµένου της.

Εδώ το αίνιγµα γίνεται άνοιγµα, ένα άνοιγµα που ζητάει από τον άνθρωπο να ξεπεράσει το δικό του κλείσιµο, γνωρίζοντας επίσης ότι το άνοιγµα αυτό είναι µετέωρο και «η ερµηνεία της τέχνης δεν τελειώνει ποτέ»: ούτε και στην εποχή µας που δεσπόζουσα δύναµη είναι η τεχνική, η οποία «όλα τα αναµοχλεύει και για την οποία το Εν-Παν παραµένει ανυπολόγιστο».

ISBN 9789602119372, έκδοση 2009

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

O Kώστας Aξελός (1924-2010) γεννήθηκε στην Αθήνα.

Παράλληλα με τις ελληνικές γυμνασιακές του σπουδές παρακολούθησε μαθήματα στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών και στη Γερμανική Σχολή. Καθώς η ονομαζόμενη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών δεν παρείχε ικανοποιητική διδασκαλία της φιλοσοφίας, γράφτηκε στη Νομική, αλλά ο πόλεμος τον έστρεψε προς την πολιτική: κατά τη διάρκεια της γερμανο-ιταλικής κατοχής πήρε ενεργό μέρος στην Αντίσταση και ακολούθως στον εμφύλιο -στον οποίο είχαν στρατιωτικά εμπλακεί και οι Άγγλοι- ως οργανωτής, δημοσιογράφος και θεωρητικός του κομμουνιστικού κινήματος (1941-1945).Kώστας Aξελός

Το ΚΚΕ τον διέγραψε από τις τάξεις του και ένα κυβερνητικό στρατοδικείο τον καταδίκασε σε θάνατο. Στο Παρίσι κατέφυγε στα τέλη του 1945, επιβιβαζόμενος στο πλοίο Ματαρόα, με τη συνδρομή του διευθυντή του Γαλλικού Ινστιτούτου Octave Merlier. Σπούδασε φιλοσοφία στη Σορβόννη, όπου υποστήριξε τις δύο διδακτορικές του διατριβές (Ο Μαρξ στοχαστής της τεχνικής και Ο Ηράκλειτος και η φιλοσοφία).

Από το 1950 έως το 1957 εργάσθηκε ως ερευνητής στο C.N.R.S. (Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας), στο φιλοσοφικό τμήμα. Κατόπιν συνέχισε την ερευνητική του εργασία για τις δύο διδακτορικές του διατριβές, πάνω στον Μαρξ και στον Ηράκλειτο, στην Εcole Pratique des Hautes Etudes (Πρακτική Σχολή Ανωτάτων Σπουδών) έως το 1959.

Από το 1962 έως το 1973 δίδαξε φιλοσοφία στη Σορβόννη. Υπήρξε συνεργάτης και αργότερα διευθυντής σύνταξης της επιθεώρησης «Arguments» (1956-1962, εκδ. Minuit), η οποία στην εποχή της τάραξε τα νερά, ενώ παράλληλα μετέφρασε στα γαλλικά έργα των Χάιντεγκερ και Λούκατς.

Τον Μάρτιο του 2009, κατά τη διάρκεια της τελευταίας του επίσκεψης στην Ελλάδα, αναγορεύθηκε επίτιμος διδάκτορας του ΑΠΘ. Πέθανε στο Παρίσι στις 4 Φεβρουαρίου 2010 σε ηλικία 85 ετών. Δημοσίευσε (ελληνικά στην αρχή και ακολούθως γαλλικά κατά κύριο λόγο, αλλά και γερμανικά) σειρά βιβλίων που έχουν μεταφραστεί σε δεκαέξι γλώσσες. Έδωσε διαλέξεις σε όλον τον κόσμο. Το μεγαλύτερο μέρος των κειμένων και των διαλέξεών του έχει περιληφθεί στα βιβλία του.

Ανατρέχοντας στην ποιητική σκέψη του Ηράκλειτου, και πέρα από τον Μαρξ και τον Χάιντεγκερ, προσπάθησε να προωθήσει, ανιχνεύοντας τον ορίζοντα της περιπλάνησης, μια καινούργια σκέψη του παιχνιδιού της αποσπασματικής ολότητας, σκέψη ιστορική και συστηματική, ανοιχτή και πολυδιάστατη, ερωτηματική και πλανητική, που αντιμετωπίζει το διακύβευμα της εποχής της τεχνικής. Ο Κόσμος, που γίνεται μετά το 1984 ο κόσμος, παραμένει το πρόβλημα, μάλλον το ερώτημα, στο οποίο επικεντρώνεται η σκέψη του, άρρηκτα συνδεδεμένη με την ατομική και την ιστορικοπαγκόσμια εμπειρία: οι διαφορετικές του εξουσίες και οι σχέσεις μας μαζί του τίθενται υπό ερώτηση. Πέρα από το κλείσιμο, προτείνεται ένα άνοιγμα…

Εκδοτικός Οίκος

Διαβάστε επίσης...

Please wait...

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε για όλα τα νέα του βιβλίου κατευθείαν στο e-mail σας. Εγγραφείτε τώρα!